Του Pesach Benson • 18 Ιανουαρίου 2026
Ιερουσαλήμ, 18 Ιανουαρίου, 2026 (TPS-IL) — Η φύτευση περισσότερων λουλουδιών θεωρείται ευρέως ως ένας απλός τρόπος για να βοηθηθούν οι μέλισσες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Αλλά μια νέα μελέτη δείχνει ότι, χωρίς προσεκτικό σχεδιασμό, αυτά τα ίδια τα λουλούδια μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη μετάδοση ιων μεταξύ των επικονιαστών, ανακοίνωσε το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ.
Μια διεθνής ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι τα λουλούδια που επισκέπτονται οι μέλισσες — και πόσα ανθοφόρα φυτά είναι διαθέσιμα σε ολόκληρο τον γύρω τοπίο — παίζουν σημαντικό ρόλο στο πού εμφανίζονται οι ικοί των μελισσών και πώς κινούνται μεταξύ των ειδών. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι κίνδυνοι ασθενειών παράλληλα με την αποκατάσταση των οικοτόπων, ιδιαίτερα καθώς οι προσπάθειες διατήρησης επεκτείνονται σε αγροτικές περιοχές.
Οι πληθυσμοί των άγριων μελισσών σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, έχουν μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Η απώλεια οικοτόπων, η εντατική γεωργία, η χρήση φυτοφαρμάκων, η κλιματική αλλαγή και η έκθεση σε ασθένειες συμβάλλουν σε αυτή τη μείωση. Οι μέλισσες είναι απαραίτητοι επικονιαστές τόσο για τα άγρια φυτά όσο και για πολλές καλλιέργειες, επομένως η μείωσή τους απειλεί τη βιοποικιλότητα, την επισιτιστική ασφάλεια και την υγεία του οικοσυστήματος.
Ακόμη και μικρές μειώσεις στον αριθμό των άγριων μελισσών μπορούν να έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις: λιγότερες μέλισσες σημαίνουν λιγότερη επικονίαση, η οποία μπορεί να μειώσει την απόδοση φρούτων, λαχανικών και ξηρών καρπών, και να περιορίσει την αναπαραγωγή των άγριων φυτών.
Η μελέτη διεξήχθη υπό την ηγεσία του διδακτορικού φοιτητή Idan Kahnonitch υπό την καθοδήγηση της καθ. Yael Mandelik του Εβραϊκού Πανεπιστημίου και του δρ. Asaf Sadeh από το Ινστιτούτο Volcani. Η διεθνής ερευνητική ομάδα περιλάμβανε επίσης την καθ. Nor Chejanovsky από το Ινστιτούτο Volcani και την καθ. Michelle Flenniken και τη δρ. Katie Daughenbaugh από το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μοντάνα. Το Ινστιτούτο Volcani είναι ο ερευνητικός βραχίονας του Υπουργείου Γεωργίας του Ισραήλ.
Δημοσιευμένη στο περιοδικό με κριτές Ecological Applications, η μελέτη επικεντρώθηκε στις άγριες μοναχικές μέλισσες εξόρυξης του γένους Andrena, μια σημαντική ομάδα ιθαγενών επικονιαστών. Οι ερευνητές ερεύνησαν άγριες μέλισσες σε πολλαπλές τοποθεσίες σε ένα μεσογειακό αγροοικοσύστημα και τις έλεγξαν για αρκετούς κοινούς ιούς των μελισσών, πολλοί από τους οποίους συνδέονται συνήθως με εκτρεφόμενες μέλισσες μελιού.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, ενώ τα επίπεδα ιών στις άγριες μέλισσες ήταν γενικά χαμηλά, η παρουσία τους ακολουθούσε σαφή οικολογικά πρότυπα. Οι ικοί ήταν πιο πιθανό να βρεθούν σε περιοχές με ορισμένους τύπους κοινοτήτων ανθοφόρων φυτών και όπου οι floral πόροι ήταν άφθονοι όχι μόνο σε μια ενιαία τοποθεσία, αλλά σε ολόκληρο τον γύρω τοπίο, εκτεινόμενοι έως και ένα χιλιόμετρο μακριά.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα λουλούδια δεν είναι απλώς πηγές τροφής για τους επικονιαστές», ανέφεραν οι ερευνητές. «Διαμορφώνουν επίσης τη δυναμική των ασθενειών εντός των κοινοτήτων των επικονιαστών. Αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις σχετικά με τη διαχείριση και την αποκατάσταση των οικοτόπων, που συχνά εστιάζουν τις δράσεις στις φυτικές κοινότητες, μπορούν να έχουν ακούσιες συνέπειες για την υγεία των επικονιαστών εάν η μετάδοση ασθενειών δεν ληφθεί υπόψη».
Τα λουλούδια λειτουργούν ως κοινά σημεία συγκέντρωσης όπου διαφορετικοί επικονιαστές τρέφονται δίπλα-δίπλα, αυξάνοντας την επαφή μεταξύ ατόμων και ειδών. Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για τους ιούς να μεταπηδούν από μέλισσα σε μέλισσα, συμπεριλαμβανομένων μεταξύ των εκτρεφόμενων μελισσών μελιού και των άγριων ιθαγενών μελισσών. Η μελέτη βρήκε στοιχεία τέτοιας κοινής χρήσης ιών, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι η εντατική γεωργία και η ευρεία μελισσοκομία μπορεί να επηρεάσουν την υγεία των άγριων επικονιαστών.
Η μελέτη δείχνει ότι η επιλογή συγκεκριμένων ειδών φυτών και η προσεκτική διάταξή τους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των ευκαιριών εξάπλωσης των ιών. Οι προσπάθειες διατήρησης πρέπει επίσης να λάβουν υπόψη το περιβάλλον τοπίο, καθώς ο κίνδυνος ιών εξαρτάται από τους floral πόρους σε μια ευρύτερη περιοχή, όχι μόνο σε μια μεμονωμένη τοποθεσία.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν επίσης καλύτερο έλεγχο των αλληλεπιδράσεων μεταξύ άγριων και εκτρεφόμενων μελισσών. Με την προσεκτική τοποθέτηση κυψελών και τον χρονισμό της δραστηριότητάς τους, οι αγρότες και οι μελισσοκόμοι μπορούν να μειώσουν την επικάλυψη με άγριους επικονιαστές και να περιορίσουν τη μετάδοση ιών. Οι υπηρεσίες μπορούν να ενσωματώσουν αυτές τις γνώσεις για τις ασθένειες στα προγράμματα προστασίας των επικονιαστών για να επιτύχουν μια πιο αποτελεσματική ισορροπία μεταξύ της αποκατάστασης των οικοτόπων και της υγείας των πληθυσμών των μελισσών.




