Του Pesach. By Pesach Benson • 29 Ιουλίου 2025
Ιερουσαλήμ, 29 Ιουλίου, 2025 (TPS-IL) — Επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το βόρειο ημισφαίριο της Γης ήταν σχεδόν εξ ολοκλήρου απαλλαγμένο από μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 8,7 εκατομμυρίων ετών πριν, όταν οι παγκόσμιες θερμοκρασίες ήταν 4,5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από ό,τι σήμερα, ανακοίνωσε η Γεωλογική Υπηρεσία του Ισραήλ την Τρίτη. Τα ευρήματα αποτελούν μια αυστηρή προειδοποίηση για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει η Γη εάν ο πλανήτης φτάσει στο ανώτερο άκρο των κλιματικών προβλέψεων.
Μια διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Δρ. Anton Vaks από τη Γεωλογική Υπηρεσία του Ισραήλ έκανε την ανακάλυψη μελετώντας σταλακτίτες και άλλους σπη Aλαιολογικούς σχηματισμούς στη βόρεια Σιβηρία, περισσότερα από 500 χιλιόμετρα βόρεια του Αρκτικού Κύκλου κοντά στις ακτές του Αρκτικού Ωκεανού. Σήμερα, αυτή η περιοχή γνωρίζει μέσες θερμοκρασίες περίπου 12 βαθμών υπό το μηδέν — με το έδαφος να είναι παγωμένο όλο το χρόνο.
Όταν η Γη ήταν θερμότερη κατά 4,5°C, γεγονός που κυμαίνεται εντός των ορίων ορισμένων χειρότερων κλιματικών σεναρίων, η Αρκτική μεταμορφώθηκε θεμελιωδώς. Δεν υπήρχε μόνιμα παγωμένο έδαφος και δάση μεγάλωναν 600 μίλια βορειότερα από ό,τι σήμερα προς την κατεύθυνση ενός Αρκτικού Ωκεανού χωρίς πάγο. Η πιο άμεση ανησυχία της μελέτης είναι ότι η τήξη όλου του μόνιμα παγωμένου εδάφους θα μπορούσε να απελευθερώσει έως και 130 δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα στην ατμόσφαιρα, ανέφεραν οι επιστήμονες.
«Η θέρμανση της Αρκτικής συμβαίνει με σχεδόν τέσσερις φορές τον παγκόσμιο μέσο ρυθμό», προειδοποίησε η μελέτη.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications.
Η τοποθεσία της μελέτης στα βράχια Taba-Ba’astakh, που βρίσκονται στο Φυσικό Καταφύγιο του Δέλτα του Λένα, παρείχε ένα μοναδικό παράθυρο στην κλιματική ιστορία της Γης επειδή «η γεωγραφική θέση αυτού του χώρου ήταν ήδη παρόμοια με τη σημερινή» κατά την περίοδο του Μειοκαίνου, ανέφεραν οι επιστήμονες. Η παρουσία αυτών των αρχαίων σπη Aλαιολογικών σχηματισμών δείχνει ότι πριν από 8,7 εκατομμύρια χρόνια, οι συνθήκες ήταν δραματικά διαφορετικές.
«Προς το παρόν, το παχύ συνεχές μόνιμα παγωμένο έδαφος σε αυτήν την περιοχή αποτρέπει την ανάπτυξη σπηλεοθεμάτων», εξήγησαν οι ερευνητές στη μελέτη τους. Η ανάπτυξη σπηλεοθεμάτων — όπως ο σχηματισμός σταλακτιτών και σταλαγμιτών σε σπηλιές — συμβαίνει όταν το νερό της βροχής μεταφέρει διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα και το έδαφος σε υπόγειες σπηλιές. Εκεί, ο άνθρακας απελευθερώνεται και ο ανθρακικός ασβεστίτης εναποτίθεται ως πέτρα.
Χρησιμοποιώντας ακριβείς μεθόδους χρονολόγησης ουρανίου-μόλυβδου, η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι τα ιζήματα των σπη Aλαιολογικών σχηματισμών εναποτέθηκαν κατά το ύστερο Τορτώνειο στάδιο της εποχής του Μειοκαίνου. «Οι παλαιοθερμοκρασίες που ανασυνθέθηκαν από σπηλεόθεματα δείχνουν ότι οι μέσες ετήσιες θερμοκρασίες αέρα (MAAT) στην περιοχή ήταν + 6,6°C έως + 11,1°C, όταν οι σύγχρονες παγκόσμιες MAAT ήταν ~ 4,5 °C υψηλότερες από τις σύγχρονες», σύμφωνα με τη μελέτη.
Η ανάπτυξη αυτών των σχηματισμών σπη Aλαιολογικών σχηματισμών απαιτούσε μέσες θερμοκρασίες πάνω από το σημείο πήξης στο υπέδαφος και απουσία μόνιμα παγωμένου εδάφους, γεγονός που επιτρέπει στο υγρό νερό να διεισδύσει σε σπηλιές. Οι ερευνητές σημείωσant ότι «η θέρμανση σε θερμοκρασίες τύπου Τορτώνειου θα άφηνε το μεγαλύτερο μέρος του μόνιμα παγωμένου εδάφους του Βορείου Ημισφαιρίου απαλλαγμένο από πάγο».
Το μόνιμα παγωμένο έδαφος είναι μόνιμα παγωμένο έδαφος και βρίσκεται κυρίως στις περιοχές της Αρκτικής και της υπο-Αρκτικής. Περιέχει τεράστιες ποσότητες παγωμένου οργανικού άνθρακα — κυρίως με τη μορφή αρχαίας φυτικής και ζωικής ύλης. Όταν λιώνει, τα μικρόβια διασadίζουν αυτό το υλικό, απελευθερώνοντας αέρια του θερμοκηπίου όπως διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο στην ατμόσφαιρα, επιταχύνοντας την παγκόσμια θέρμανση.
Το μόνιμα παγωμένο έδαφος χρησιμεύει ως κρί Sima θεμέλιο σε ψυχρές περιοχές και η τήξη του μπορεί να αποσταθεροποιήσει υποδομές όπως κτίρια, δρόμους και αγωγούς, ειδικά σε περιοχές όπως η βόρεια Κανάδα, η Αλάσκα και η Ρωσία. Η τήξη του θα διατάρασσε επίσης τα οικοσυστήματα αλλοιώνοντας την αποχέτευση, καταρρέοντας το έδαφος και αλλάζοντας τα ενδιαιτήματα.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι κατά τη διάρκεια αυτής της αρχαίας θερμής περιόδου, «τα κωνοφόρα δάση έφταναν έως και τις 70°Β, με ορισμένη ανάπτυξη δέντρων να εκτείνεται έως τις 80°Β, δηλαδή 10° βορειότερα από ό,τι σήμερα». Επιπλέον, τα στοιχεία δείχνουν έναν Αρκτικό Ωκεανό χωρίς πάγο, τουλάχιστον κατά τους θερινούς μήνες.
Ίσως το πιο ανησυχητικό για τις τρέχουσες κλιματικές προβλέψεις, οι ερευνητές υπολόγισαν τις πιθανές εκπομπές άνθρακα εάν συνέβαινε παρόμοια θέρμανση σήμερα. «Αυτό μπορεί να απελευθερώσει έως και ~ 130 πεταγράμμαρα άνθρακα, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέρμανση», προειδοποίησαν στην περίληψη της μελέτης.
Η ανάλυση της ομάδας υποδεικνύει ότι εάν η μελλοντική θέρμανση φτάσει σε αυτές τις ακραίες τιμές, «αναμένεται να συμβεί τήξη του 34–74% του μόνιμα παγωμένου εδάφους, κυρίως στις ηπειρωτικές περιοχές του Βορείου Ημισφαιρίου, όπου περίπου 1672 πεταγράμμαρα οργανικού άνθρακα (περίπου διπλάσια ποσότητα από ό,τι στην ατμόσφαιρα) αποθηκεύονται στα παγωμένα εδάφη».




