Του Πέσαχ Μπένσον • 11 Φεβρουαρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 11 Φεβρουαρίου 2026 (TPS-IL) — Μια μελέτη που συμπίπτει με τη Διεθνή Ημέρα Γυναικών και Κοριτσιών στην Επιστήμη παρέχει μια πιο ξεκάθαρη εικόνα της ισότητας των φύλων στη χρηματοδότηση της έρευνας και στο πού βρίσκονται τα πραγματικά εμπόδια, ανακοίνωσε την Τετάρτη το Πανεπιστήμιο της Χάιφα.

Ενώ οι άνδρες και οι γυναίκες ερευνητές απολαμβάνουν παρόμοια ποσοστά επιτυχίας όταν ανταγωνίζονται για επιχορηγήσεις, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κύρια ανισότητα εμφανίζεται στο στάδιο της υποβολής αιτήσεων παρά κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. Παρά του ότι τα ευρήματα βασίζονται σε ισραηλινά δεδομένα, παρόμοια μοτίβα ανισοτήτων στο στάδιο της υποβολής και υποεκπροσώπησης παρατηρούνται διεθνώς στην επιστήμη, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά (STEM).

«Η μελέτη δείχνει ότι μόλις οι γυναίκες υποβάλουν αίτηση για επιχορηγήσεις, έχουν σχεδόν την ίδια πιθανότητα επιτυχίας με τους άνδρες», δήλωσε η Δρ Αλίζα Φόρμαν-Ραμπινόβιτς του Πανεπιστημίου της Χάιφα, συγγραφέας της μελέτης. «Τα χάσματα που βρήκαμε δεν αποτελούν αποτέλεσμα διάκρισης κατά την αξιολόγηση των επιχορηγήσεων, αλλά αντικατοπτρίζουν διαφορές στο ποιος υποβάλλει πραγματικά αιτήσεις. Η κατανόηση αυτού είναι κρίσιμη — εάν λιγότερες γυναίκες υποβάλλουν αιτήσεις, οι ευκαιρίες για χρηματοδότηση, αναγνώριση και επιρροή στην έρευνα παραμένουν άνισες».

Η διεύρυνση της δεξαμενής των αιτούντων όχι μόνο προάγει την ισότητα αλλά ενισχύει επίσης τη συνολική ποιότητα των ερευνητικών προτάσεων, ανέφεραν οι ερευνητές.

Οι ερευνητικές επιχορηγήσεις συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων πόρων στον ακαδημαϊκό χώρο, επηρεάζοντας άμεσα την ικανότητα διεξαγωγής έρευνας, προώθησης της σταδιοδρομίας και απόκτησης επαγγελματικής αναγνώρισης. «Οι επιχορηγήσεις δεν αφορούν μόνο τη χρηματοδότηση», δήλωσε η Φόρμαν-Ραμπινόβιτς. «Σηματοδοτούν κύρος και επιρροή. Εάν οι γυναίκες συμμετέχουν λιγότερο στην υποβολή αιτήσεων, η δομική ανισότητα ενισχύεται, ακόμη και αν οι διαδικασίες αξιολόγησης είναι δίκαιες».

Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Χάιφα επδίωξε να κατανοήσει εάν οι γυναίκες αντιμετωπίζουν εμπόδια στην αξιολόγηση των αιτήσεων χρηματοδότησης ή εάν τα χάσματα αναδύονται αλλού στη διαδικασία. Εξέτασαν σχεδόν 5.000 αιτήσεις προς μεγάλα ερευνητικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένου του Ισραηλινού Επιστημονικού Ιδρύματος (ISF), του Διμερούς Ισραηλινο-Αμερικανικού Επιστημονικού Ιδρύματος (BSF), του Γερμανο-Ισραηλινού Ιδρύματος για την Επιστημονική Έρευνα και Ανάπτυξη (GIF) και του Υπουργείου Επιστήμης και Τεχνολογίας.

Η μελέτη υπογράμμισε διαφορές ανά πεδίο στα ποσοστά υποβολής αιτήσεων. Στη μηχανική, οι γυναίκες αποτελούν το 22 τοις εκατό του διδακτικού προσωπικού αλλά υποβάλλουν μόλις το 13 τοις εκατό των αιτήσεων επιχορήγησης. Στις περιβαλλοντικές επιστήμες, το γυναικείο διδακτικό προσωπικό αντιπροσωπεύει περίπου το 42 τοις εκατό, ωστόσο συνεισφέρει μόλις το 20 τοις εκατό των αιτήσεων. Αντίθετα, στις κοινωνικές επιστήμες, η γυναικείο εκπροσώπηση μεταξύ των αιτούντων αντικατοπτρίζει την αναλογία τους στο διδακτικό προσωπικό, περίπου 44 τοις εκατό.

Αυτά τα μοτίβα υποδηλώνουν ότι οι δομικοί και πολιτιστικοί παράγοντες, όπως η υποεκπροσώπηση, οι προσδοκίες σχετικά με τον φόρτο εργασίας και οι κανόνες που αφορούν συγκεκριμένα πεδία, αποτελούν τους κύριους κινητήριους μοχλούς της ανισότητας. «Σε τομείς όπου οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται, όπως ορισμένες θετικές επιστήμες, τα μοτίβα συμμετοχής και υποβολής αντικατοπτρίζουν και εμβαθύνουν ακόμη περισσότερο τα υπάρχοντα χάσματα», δήλωσε η Φόρμαν-Ραμπινόβιτς. «Σε πιο εξισωτικά πεδία, όπως οι κοινωνικές επιστήμες, αυτά τα χάσματα είναι σχεδόν ανύπαρκτα».

Η μελέτη καταδεικνύει επίσης ότι οι διαφορές στα ποσοστά επιτυχίας είναι αμελητέες μόλις υποβληθούν οι αιτήσεις. Στις γυναίκες και στους άνδρες ερευνητές απονέμεται χρηματοδότηση σε παρόμοια επίπεδα σε σχέση με τα ποσά που ζητούν, επιβεβαιώνοντας ότι οι ίδιες οι διαδικασίες αξιολόγησης και επιλογής είναι σε μεγάλο βαθμό ουδέτερες ως προς το φύλο.

Εντοπίζοντας την πραγματική τροχοπέδη — το στάδιο της υποβολής —, η μελέτη δείχνει προς λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν: την ενθάρρυνση των γυναικών να υποβάλλουν αίτηση για χρηματοδότηση σε πεδία όπου υποεκπροσωπούνται.

«Η αναγνώριση του πού προκύπτουν πραγματικά τα χάσματα είναι το πρώτο βήμα προς τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους τους ερευνητές», δήλωσε η Φόρμαν-Ραμπινόβιτς. «Οι πολιτικές και τα προγράμματα μπορούν πλέον να επικεντρωθούν στην υποστήριξη των γυναικών ερευνητριών ώστε να κάνουν αυτό το κρίσιμο πρώτο βήμα της υποβολής των αιτήσεών τους, που είναι το σημείο όπου το ίδιο το σύστημα αρχίζει να ευνοεί τη συμμετοχή έναντι του αποκλεισμού».