Του Πεσάχ Μπένσον • 19 Απριλίου 2026
Ιερουσαλήμ, 19 Απριλίου, 2026 (TPS-IL) — Μια νέα μελέτη υποδηλώνει ότι οι αμμοθύελλες στην έρημο μπορεί να κάνουν πολύ περισσότερα από το να θολώνουν τους ουρανούς και να ταξιδεύουν σε ολόκληρες ηπείρους. Μπορεί επίσης να τρέφουν τα φυτά απευθείας μέσω των φύλλων τους, ανακοίνωσαν επιστήμονες την Κυριακή σε πορίσματα που αμφισβητούν μακροχρόνιες παραδοχές σχετικά με το πώς η βλάστηση απορροφά θρεπτικά συστατικά.
Μια ομάδα Ισραηλινών και Αυστριακών ερευνητών έδειξε ότι η ορυκτή σκόνη που σηκώνεται από άνυδρες περιοχές κάθε χρόνο —δισεκατομμύρια τόνοι από αυτήν— δεν εμπλουτίζει απλώς τα οικοσυστήματα αφού κατακάτσει στο έδαφος. Αντίθετα, ένα μέρος της συλλαμβάνεται απευθείας από το φύλλωμα των φυτών, όπου μπορεί να απορροφηθεί και να χρησιμοποιηθεί ως πηγή θρεπτικών συστατικών.
Οι αμμοθύελλες είναι γνωστό ότι μεταφέρουν απαραίτητα μέταλλα όπως φώσφορο, σίδηρο και μαγγάνιο σε χιλιάδες χιλιόμετρα. Αυτά τα σωματίδια επηρεάζουν τις ατμοσφαιρικές διεργασίες και τα κlimatika πρότυπα, και παραδοσιακά θεωρείται ότι λιπαίνουν τα οικοσυστήματα έμμεσα κατακαθόμενα στα εδάφη και αναπληρώνοντας σταδιακά τα αποθέματα θρεπτικών συστατικών. Αλλά τα νέα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό με κριτές New Phytologist υποδηλώνουν ότι τα ίδια τα φύλλα παίζουν έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο σε αυτόν τον παγκόσμιο κύκλο θρεπτικών συστατικών.
Η μελέτη διεξήχθη υπό την ηγεσία του Δρ. Άβνερ Γρος και του Δρ. Άντον Λόκσιν από το Τμήμα Περιβαλλοντικών Επιστημών, Γεωπληροφορικής και Αστικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν του Νεγκέβ. Συνεργάστηκαν με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Αριέλ, το Πανεπιστήμιο Μπαρ-Ιλάν, το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και το Διεθνές Ινστιτούτο Εφαρμοσμένης Ανάλυσης Συστημάτων στην Αυστρία.
Η ανακάλυψη προέκυψε από ένα ελεγχόμενο πείραμα πεδίου που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2025 σε έναν οικολογικό ερευνητικό σταθμό στα Όρη της Ιουδαίας, κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής της σκόνης στην περιοχή. Υπό την επίβλεψη του Καθ. Μαρτσέλο Στέρνμπεργκ, οι ερευνητές σχεδίασαν ένα σύστημα προστατευτικών περιφράξεων γύρω από τα πειραματικά φυτά για να διασφαλίσουν ότι όλες οι ομάδες βίωσαν πανομοιότυπες περιβαλλοντικές συνθήκες, απομονώνοντας παράλληλα τις επιπτώσεις της έκθεσης στη σκόνη.
Μέσα σε κάθε περίφραξη, τα φυτά καλλιεργήθηκαν μέσα σε κυλινδρικές δομές τυλιγμένες σε διαφανές αγροτικό πλαστικό που επέτρεπε στο ηλιακό φως να εισέλθει, ενώ τα προστάτευε από τον άνεμο, τη βροχή και την ενόχληση από ζώα. Το κάτω μέρος παρέμεινε ανοιχτό για να διατηρηθεί η ροή του αέρα.
Δοκιμάστηκαν τρία κοινά είδη μεσογειακών φυτών: φασκόμηλο, αρτεμισία και αχιλλέα. Συνολικά 48 φυτά χωρίστηκαν σε ομάδες. Σε ορισμένα εφαρμόστηκε σκόνη απευθείας στα φύλλα τους, άλλα έλαβαν σκόνη στο έδαφος κοντά στις ρίζες τους, και μια ομάδα ελέγχου αφέθηκε αθεράπευτη. Αυτός ο σχεδιασμός επέτρεψε στους ερευνητές να διαχωρίσουν την απορρόφηση από τα φύλλα από την παραδοσιακή απορρόφηση μέσω των ριζών.
Τα φύλλα ως πύλες θρεπτικών συστατικών
Τα αποτελέσματα έδειξαν έναν εντυπωσιακό μηχανισμό: τα φύλλα λειτούργησαν ως εξαιρετικά αποδοτικοί συλλέκτες σκόνης. Μεγάλο μέρος του αερομεταφερόμενου υλικού δεν έφτασε αμέσως στο έδαφος, αλλά αντίθετα προσκολλήθηκε στο φύλλωμα, όπου παρέμεινε σε παρατεταμένη επαφή με την επιφάνεια του φυτού. Αυτή η παρατεταμένη έκθεση, διαπίστωσαν οι ερευνητές, επέτρεψε στα θρεπτικά συστατικά να διαλυθούν και να γίνουν διαθέσιμα για απορρόφηση.
Οι επιφάνειες των φύλλων δημιούργησαν επίσης ένα ξεχωριστό χημικό μικροπεριβάλλον που ενίσχυσε τη διάσπαση ορυκτών που κατά τα άλλα είναι δυσδιάλυτα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα θρεπτικά συστατικά ήταν πιο εύκολα διαθέσιμα μέσω του φυλλώματος παρά μόνο μέσω των οδών του εδάφους.
Ο Λόκσιν δήλωσε ότι τα ευρήματα αναγκάζουν σε μια επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η φυτική θροφή.
«Μια άμεση οδός θρεπτικών συστατικών μέσω των φύλλων ανατρέπει την κλασική σκέψη που επικεντρώνεται στις ρίζες και στο έδαφος», εξήγησε. «Υποθέτουμε ότι η οδός του φυλλώματος μπορεί να γίνει ολοένα και πιο σημαντική καθώς οι εκπομπές σκόνης αυξάνονται στην περιοχή μας υπό την επίδραση της μελλοντικής κλιματικής αλλαγής, και δεδομένης της υποβάθμισης της γης και της απερήμωσης».
Ο Γρος τόνισε τις ευρύτερες οικολογικές επιπτώσεις. «Η απόθεση θρεπτικών συστατικών από τις αμμοθύελλες πιθανώς διαμόρφωσε τη φυτική θρέψη, τους χερσαίους κύκλους θρεπτικών συστατικών και τη δομή των οικοσυστημάτων στο παρελθόν, και ο ρόλος της αναμένεται να γίνει ακόμη πιο σημαντικός στο μέλλον», είπε.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η απορρόφηση σκόνης από τα φύλλα μπορεί να βοηθήσει να εξηγηθεί πώς η βλάστηση επιβιώνει σε τοπία φτωχά σε θρεπτικά συστατικά και επηρεασμένα από τη σκόνη.
Η μελέτη έχει πολλές πρακτικές επιπτώσεις για τη γεωργία, ιδιαίτερα σε άνυδρες περιοχές.
Εάν τα φυτά μπορούν να απορροφήσουν θρεπτικά συστατικά απευθείας μέσω των φύλλων τους από την αερομεταφερόμενη σκόνη, οι αγρότες ενδέχεται να είναι σε θέση να επανεξετάσουν τις στρατηγικές λίπανσης με μεγαλύτερη έμφαση στη διατροφή μέσω του φυλλώματος, συμπεριλαμβανομένων ψεκασμών που έχουν σχεδιαστεί για να αναπαράγουν ή να ενισχύσουν τη φυσική περιεκτικότητα της σκόνης σε θρεπτικά συστατικά. Μπορεί επίσης να επηρεάσει την επιλογή καλλιεργειών, ευνοώντας είδη με δομές φύλλων που είναι πιο αποδοτικές στη σύλληψη αερομεταφερόμενων σωματιδίων.
Ο μηχανισμός με τον οποίο τα φύλλα συλλαμβάνουν και επεξεργάζονται λεπτά σωματίδια θα μπορούσε να εμπνεύσει βιoμιμητικές εφαρμογές, από βελτιωμένα συστήματα φίλτρανσης έως πιο αποτελεσματικές τεχνολογίες χορήγησης θρεπτικών συστατικών.
Σε ευρύτερη κλίμακα, τα ευρήματα θα μπορούσαν επίσης να αναδιαμορφώσουν τις προσπάθειες αποκατάστασης της γης και οικολογικής διαχείρισης. Σε υποβαθμισμένα τοπία, η απορρόφηση θρεπτικών συστατικών από τα φύλλα μπορεί να βελτιώσει την επιτυχία εγκατάστασης στα πρώτα στάδια έργων αναδάσωσης ή αποκατάστασης.




