Από TPS-IL • 21 Ιανουαρίου 2026
Ιερουσαλήμ, 21 Ιανουαρίου 2026 (TPS-IL) — Μια νέα ισραηλινή μελέτη προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για το γιατί ορισμένοι καρκίνοι γίνονται πιο επιθετικοί με την πάροδο του χρόνου, επισημαίνοντας μια αδυναμία που θα μπορούσε κάποια μέρα να αξιοποιηθεί για θεραπεία.
Ερευνητές εξήγησαν στην The Press Service of Israel ότι ο ίδιος ο γενετικός μηχανισμός που επιτρέπει στους όγκους να αναπτύσσονται με εξαιρετικά υψηλή ταχύτητα μπορεί επίσης να βλάψει το DNA τους. Ενώ η αστάθεια τροφοδοτεί την ταχεία εξέλιξη του καρκίνου, θα μπορούσε επίσης να εκθέσει νέες ευπάθειες για μελλοντικές θεραπείες.
«Εντοπίσαμε έναν μηχανισμό με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα καταπονούν το δικό τους DNA. Και χαρτογραφήσαμε, για πρώτη φορά, θραύσεις στο DNA του καρκινικού κυττάρου. Δείξαμε ότι βρίσκονται σε γονίδια χωρίς τα οποία το καρκινικό κύτταρο δεν μπορεί να επιβιώσει», δήλωσε στην TPS-IL ο καθηγητής Ράμι Ακέιλαν από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Ο Ακέιλαν ήταν ο επικεφαλής της έρευνας.
«Καθώς ο όγκος εξελίσσεται, προκαλούνται περισσότερες θραύσεις και το κύτταρο τις ξεπερνά αποτελεσματικά αλλά όχι τέλεια. Και εδώ είναι που μπορούμε να το ξεπεράσουμε εξυπνάδα, ελπίζουμε», εξήγησε. «Αυτό είναι ταυτόχρονα δύναμη και αδυναμία του κυττάρου. Οπότε αν μπορέσουμε να ενεργοποιήσουμε περισσότερες θραύσεις και μετά να καθυστερήσουμε την επιδιόρθωση, ίσως μπορέσουμε να κάνουμε το καρκινικό κύτταρο να αυτοκαταστραφεί».
Στο επίκεντρο της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές Science Advances, βρίσκονται δομές γνωστές ως υπερενισχυτές. Αυτές είναι ισχυρές περιοχές γενετικού ελέγχου που δρουν σαν υπερσυμπιεστές, αναγκάζοντας ορισμένα γονίδια να λειτουργούν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Στα υγιή κύτταρα, μια τέτοια έντονη δραστηριότητα είναι σπάνια και ελέγχεται αυστηρά. Στα καρκινικά κύτταρα, ωστόσο, οι υπερενισχυτές συχνά καταλαμβάνονται για να διατηρούνται τα γονίδια που προάγουν την ανάπτυξη σε συνεχή λειτουργία.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η αμείωτη δραστηριότητα έχει ένα κόστος. Πιέζοντας τα γονίδια να εργάζονται υπερωρίες, τα καρκινικά κύτταρα δημιουργούν φυσική πίεση στο DNA τους. Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές χαρτογράφησης του γονιδιώματος, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ορισμένες από τις πιο σοβαρές μορφές βλάβης του DNA, γνωστές ως θραύσεις διπλής έλικας, εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα στις ίδιες τις περιοχές που ελέγχονται από υπερενισχυτές. Αυτές οι θραύσεις είναι από τους πιο επικίνδυνους τύπους γενετικής βλάβης που μπορεί να υποστεί ένα κύτταρο.
Ενώ τα καρκινικά κύτταρα είναι συχνά σε θέση να επιδιορθώσουν αυτή τη βλάβη, η διαδικασία δεν είναι πάντα ακριβής. Με την πάροδο του χρόνου, επαναλαμβανόμενοι κύκλοι θραύσης και επιδιόρθωσης του DNA μπορούν να εισάγουν λάθη, οδηγώντας σε νέες μεταλλάξεις. Αυτό βοηθά να εξηγηθεί πώς οι όγκοι συσσωρεύουν γενετικές αλλαγές, προσαρμόζονται σε εχθρικές συνθήκες όπως η χημειοθεραπεία και γίνονται πιο επιθετικοί.
Οι επιπτώσεις υπερβαίνουν την κατανόηση της καρκινικής βιολογίας. Επειδή οι όγκοι βασίζονται τόσο πολύ σε αυτές τις υπερκαταπονημένες γενετικές περιοχές, μπορεί επίσης να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι εκεί, δήλωσε ο Ακέιλαν.
Αναπτύσσοντας φάρμακα που διαταράσσουν τη δραστηριότητα των υπερενισχυτών, οι επιστήμονες θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν ειδικά τα καρκινικά κύτταρα χωρίς να επηρεάσουν τα φυσιολογικά κύτταρα, δεδομένου ότι τα υγιή κύτταρα δεν βασίζονται σε αυτές τις ακραίες γενετικές διεργασίες. Οι θεραπείες θα μπορούσαν επίσης να σχεδιαστούν ώστε να αυξάνουν τις θραύσεις του DNA ή να αναστέλλουν τους μηχανισμούς επιδιόρθωσης, ωθώντας τα καρκινικά κύτταρα πέρα από τη χωρητικότητα επιδιόρθωσής τους και προκαλώντας τον θάνατό τους — χρησιμοποιώντας ουσιαστικά τον ίδιο τον μηχανισμό ανάπτυξης του κυττάρου εναντίον του.
Επιπλέον, παρεμβαίνοντας στον κύκλο πίεσης-επιδιόρθωσης του DNA, οι θεραπείες θα μπορούσαν δυνητικά να επιβραδύνουν την ανάπτυξη αντοχής, καθιστώντας τον μακροπρόθεσμο έλεγχο του καρκίνου πιο εφικτό.
«Αυτή είναι η επόμενη φάση. Θέλουμε να πάρουμε αυτή τη βασική μοριακή κατανόηση και να τη μεταφράσουμε θεραπευτικά σε θεραπείες που μπορούν να καταστρέψουν επιλεκτικά τα βίαια καρκινικά κύτταρα. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον μηχανισμό των ίδιων των καρκινικών κυττάρων εναντίον τους», δήλωσε ο Ακέιλαν.




