Του Πέσαχ Μπένσον • 6 Μαΐου 2026
Ιερουσαλήμ, 6 Μαΐου 2026 (TPS-IL) — Ισραηλινοί επιστήμονες ανέπτυξαν έναν νέο τρόπο παρακολούθησης της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου χρησιμοποιώντας μια απλή εξέταση κοπράνων, μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να περιορίσει την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες κολονοσκοπήσεις σε εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως, ανακοίνωσε το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ.
Η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, ή IBD, προσβάλλει εκτιμώμενους 6 έως 8 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Η πάθηση περιλαμβάνει τη νόσο του Κρον και την ελκώδη κολίτιδα, χρόνια νοσήματα στα οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον πεπτικό σωλήνα, προκαλώντας πόνο, διάρροια, αιμορραγία και άλλες επιπλοκές.
Δεν υπάρχει θεραπεία για την IBD· η πάθηση αντιμετωπίζεται τυπικά μέσω διατροφικών αλλαγών και φαρμακευτικής αγωγής, ενώ η χειρουργική επέμβαση προορίζεται για σοβαρές επιπλοκές. Εάν αθεραπεύτοι, οι ασθενείς ενδέχεται να χρειαστούν επείγουσα χειρουργική επέμβαση, νοσηλεία ή αφαίρεση μέρους του εντέρου ή του παχέος εντέρου.
Οι γιατροί βασίζονται επί του παρόντος σε κολονοσκοπήσεις και εργαστηριακούς δείκτες για να παρακολουθούν τη φλεγμονή και να καθορίζουν εάν οι θεραπείες αποδίδουν. Οι κολονοσκοπήσεις —κατά τις οποίες ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας με κάμερα εισάγεται στο ορθό για να εξεταστεί το εσωτερικό του παχέος εντέρου— είναι επεμβατικές, δαπανηρές και άβολες.
Ωστόσο, μια μελέτη με επικεφαλής τους καθηγητές του Εβραϊκού Πανεπιστημίου Μοράν Γιασούρ, Εγιάλ Στεγέρ και Γιουβάλ Ντορ, και στην οποία συμμετείχαν ερευνητές από το Ιατρικό Κέντρο Σααρέ Ζεντέκ της Ιερουσαλήμ, διαπίστωσε ότι το ανθρώπινο DNA σε δείγματα κοπράνων μπορεί να προσφέρει μια λεπτομερή εικόνα της εντερικής φλεγμονής.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome.
Βιολογικός «θόρυβος» ή ένας παραγνωρισμένος δείκτης;
Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι το DNA που απελευθερώνεται στα κόπρανα από κύτταρα του ανοσοποιητικού που ονομάζονται ουδετερόφιλα αντικατοπτρίζει στενά τη σοβαρότητα της φλεγμονής στο έντερο. Τα ουδετερόφιλα είναι ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων που χρησιμεύουν ως μία από τις πρώτες γραμμές άμυνας του σώματος ενάντια στη μόλυνση και τη φλεγμονή.
«Εδώ και πάρα πολύ καιρό, το ανθρώπινο DNA που βρέθηκε σε δείγματα κοπράνων αντιμετωπίστηκε ως βιολογικός “θόρυβος” τον οποίο φιλτράραμε για να εστιάσουμε σε μικροβιακά δεδομένα», δήλωσε η Γιασούρ. «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι αυτό το DNA περιέχει πολύτιμες, μη εκτιμημένες πληροφορίες, αντικατοπτρίζοντας τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος σε πραγματικό χρόνο».
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν προφίλ μεθυλίωσης, μια μέθοδο που εντοπίζει την προέλευση των ιστών των θραυσμάτων DNA, για να προσδιορίσουν από πού προήλθε το γενετικό υλικό. Ανακάλυψαν ότι το DNA των ουδετερόφιλων κυριαρχεί στα δείγματα κοπράνων από ασθενείς με IBD, ανατρέποντας προηγούμενες υποθέσεις ότι το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου DNA στα περιττώματα προέρχεται από κύτταρα που επενδύουν το παχύ έντερο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα επίπεδα DNA των ουδετερόφιλων συσχετίστηκαν ισχυρά με την καλπροτεκτίνη κοπράνων, έναν καθιερωμένο δείκτη που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση της εντερικής φλεγμονής.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η ανάλυση μεθυλίωσης ενδέχεται να προσφέρει πλεονεκτήματα επειδή η εξέταση καλπροτεκτίνης μπορεί να γίνει λιγότερο αποτελεσματική σε σοβαρές περιπτώσεις.
Η ομάδα ανέπτυξε επίσης μια νέα μέτρηση που ονομάζεται Αναλογία Ουδετερόφιλων προς Επιθηλιακά Κύτταρα, ή NER, η οποία, όπως ανέφεραν, διακρίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια μεταξύ ενεργού νόσου και ύφεσης.
Οι ερευνητές συνδύασαν τα ευρήματα του ανθρώπινου DNA με την ανάλυση του μικροβιώματος — τη μελέτη βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών που ζουν στο πεπτικό σύστημα. Χρησιμοποιώντας μοντέλα μηχανικής μάθησης, μπόρεσαν να εντοπίσουν ασθενείς με IBD και να διακρίνουν μεταξύ της νόσου του Κρον και της ελκώδους κολίτιδας.
Τα ευρήματα ήταν συνεπή τόσο μεταξύ Ισραηλινών παιδιών όσο και ενηλίκων ασθενών στις Κάτω Χώρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η προσέγγιση ενδέχεται να λειτουργεί σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και πληθυσμούς.
«Αναλύοντας τόσο τα ανθρώπινα όσο και τα μικροβιακά συστατικά μαζί, μπορούμε να αποκτήσουμε μια πολύ πιο ξεκάθαρη εικόνα του τι συμβαίνει στο έντερο», δήλωσε η Γιασούρ.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η διπλή προσέγγιση θα μπορούσε τελικά να επιτρέψει στους γιατρούς να παρακολουθούν τις εξάρσεις και τις αποκρίσεις στη θεραπεία μέσω εξέτασης κοπράνων ρουτίνας αντί για επαναλαμβανόμενες επεμβατικές διαδικασίες. Επιπλέον, ένα σήμα βασισμένο στο DNA θα μπορούσε να προσφέρει μια πιο συνεχή και λεπτή ανάγνωση της φλεγμονής, συμβάλλοντας στον εντοπισμό εξάρσεων νωρίτερα και στην επιβεβαίωση του πότε ένας ασθενής βρίσκεται πράγματι σε ύφεση.
Η μελέτη αποδεικνύει επίσης ότι τα μοντέλα μηχανικής μάθησης μπορούν να διακρίνουν τη νόσο του Κρον από την ελκώδη κολίτιδα και να προβλέψουν τη δραστηριότητα της νόσου, κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να προσαρμόσουν τις θεραπείες πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ακρίβεια.




