Του Pesach Benson • 24 Σεπτεμβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 24 Σεπτεμβρίου 2026 (TPS-IL) — Ισραηλινοί επιστήμονες χρησιμοποίησαν αλλαγές σχεδιασμένες σε υπολογιστή για να ενισχύσουν γενετικά τροποποιημένα Τ-λεμφοκύτταρα, βελτιώνοντας ενδεχομένως την αποτελεσματικότητα των πειραματικών κυτταρικών θεραπειών για τον καρκίνο και τις ιογενείς λοιμώξεις.

Τα Τ-λεμφοκύτταρα είναι λευκά αιμοσφαίρια που διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε ορισμένες πειραματικές αντικαρκινικές θεραπείες, οι γιατροί τροποποιούν γενετικά τα Τ-λεμφοκύτταρα ενός ασθενούς ώστε να φέρουν υποδοχείς σχεδιασμένους να αναγνωρίζουν συγκεκριμένα μόρια στα καρκινικά κύτταρα.

Μια πρόκληση είναι ότι ένας τροποποιημένος υποδοχέας μπορεί να αλληλεπιδράσει εσφαλμένα με συστατικά του υπάρχοντος συστήματος υποδοχέων του Τ-λεμφοκυττάρου, μειώνοντας δυνητικά τη σταθερότητα και την αποτελεσματικότητά του. Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Bar-Ilan και στο Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann επιχείρησαν να ξεπεράσουν αυτό το πρόβλημα επανασχεδιάζοντας διατηρημένα τμήματα του υποδοχέα των Τ-λεμφοκυττάρων (TCR), περιοχές που μοιράζονται διαφορετικοί υποδοχείς, αφήνοντας παράλληλα αعةαλλακτο το τμήμα που καθορίζει ποιον στόχο αναγνωρίζει το Τ-λεμφοκύτταρο.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δύο υπολογιστικές μεθόδους σχεδιασμού πρωτεϊνών για να εντοπίσουν αλλαγές που θα μπορούσαν να κάνουν τον TCR πιο σταθερό και αποτελεσματικό. Ο προκύπτων υποδοχέας, που ονομάζεται SET, για Structurally Enhanced TCR, έδειξε βελτιωμένη έκφραση στην επιφάνεια και ισχυρότερη ενεργοποίηση και αύξησε την ικανότητα των τροποποιημένων Τ-λεμφοκυττάρων να σκοτώνουν καρκινικά κύτταρα, σύμφωνα με τη μελέτη.

Η ομάδα δοκίμασε το SET με έξι διαφορετικούς TCR και διαπίστωσε ότι ο ενισχυμένος υποδοχέας βελτίωσε την απόδοσή τους, υποδηλώνοντας ότι ο ίδιος σχεδιασμός θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί σε πολλαπλές θεραπείες Τ-λεμφοκυττάρων.

Ενισχυμένη δράση Τ-λεμφοκυττάρων

Σε πειράματα που περιελάμβαναν ποντίκια στα οποία είχαν εμφυτευθεί ανθρώπινοι όγκοι, τα Τ-λεμφοκύτταρα που έφεραν τον υποδοχέα SET επιβράδυναν την ανάπτυξη του όγκου. Μετά από 83 ημέρες, οι όγκοι που αντιμετωπίστηκαν με τα ενισχυμένα κύτταρα ήταν περίπου 35% μικρότεροι από εκείνους στα μη θεραπευμένα ποντίκια ελέγχου. Μέχρι την ημέρα 127, όλα τα ποντίκια που έλαβαν τα ενισχυμένα Τ-λεμφοκύτταρα ήταν ζωντανά, σε σύγκριση με λιγότερα από τα μισά ζώα ελέγχου.

Οι ερευνητές δοκίμασαν επίσης Τ-λεμφοκύτταρα σχεδιασμένα να αναγνωρίζουν στόχους που σχετίζονται με τον καρκίνο, συμπεριλαμβανομένου ενός που συνδέεται με το μελάνωμα. Στη συνέχεια δοκίμασαν την προσέγγιση έναντι στόχων από τον ιό Epstein-Barr και τον SARS-CoV-2, τον ιό που προκαλεί την COVID-19. Σε κάθε περίπτωση, τα ενισχυμένα κύτταρα έδειξαν ισχυρότερη ανοσολογική δράση από τα κύτταρα που έφεραν τον αρχικό υποδοχέα.

«Ο υπολογιστικός σχεδιασμός πρωτεϊνών μάς δίνει έναν νέο και πολύ πιο αποτελεσματικό τρόπο για να τροποποιήσουμε το ανοσοποιητικό σύστημα», δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας καθηγητής Cyrille J. Cohen από το Πανεπιστήμιο Bar-Ilan. «Σε αυτή τη μελέτη, χρησιμοποιήσαμε τον υπολογιστικό σχεδιασμό για να κάνουμε τα Τ-λεμφοκύτταρα ουσιωδώς πιο ισχυρά στην επίθεση κατά των στόχων τους, και είδαμε αυτό το αποτέλεσμα τόσο σε καρκινικούς όσο και σε ιογενείς στόχους».

Ο καθηγητής Sarel Fleishman από το Ινστιτούτο Weizmann, ο οποίος ηγήθηκε του έργου του υπολογιστικού σχεδιασμού, δήλωσε ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να μειώσουν την ανάγκη βελτιστοποίησης κάθε θεραπευτικού υποδοχέα ξεχωριστά.

«Αντί να αφιερώνουμε χρόνια στον εντοπισμό μεταλλάξεων ενίσχυσης για κάθε μεμονωμένο θεραπευτικό υποψήφιο, αναμένουμε ότι οι σχεδιασμένες μεταλλάξεις θα βελτιώσουν οποιονδήποτε TCR», είπε.

Η βασική συγγραφέας της μελέτης Maria Radman από το Πανεπιστήμιο Bar-Ilan δήλωσε ότι τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η προσέγγιση θα μπορούσε να έχει εφαρμογές πέραν του καρκίνου.

«Είδαμε ενισχυμένη δράση όχι μόνο έναντι στόχων που σχετίζονται με τον καρκίνο, αλλά και έναντι ιογενών στόχων», είπε. «Αυτό υποδηλώνει ότι η προσέγγιση θα μπορούσε να είναι ευρέως χρήσιμη για τη γενετική τροποποίηση Τ-λεμφοκυττάρων με ισχυρότερες και αποτελεσματικότερες ανοσολογικές αποκρίσεις».

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η προσέγγιση θα μπορούσε τελικά να χρησιμοποιηθεί σε θεραπείες Τ-λεμφοκυττάρων για τον καρκίνο και τις ιογενείς λοιμώξεις. Ωστόσο, θα χρειαστεί περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί εάν η προσέγγιση είναι ασφαλής και αποτελεσματική στους ανθρώπους.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό με κριτές Science Advances.