Του Pesach Benson • 17 Σεπτεμβρίου 2026
Ιερουσαλήμ, 17 Σεπτεμβρίου, 2026 (TPS-IL) — Ορισμένα βακτήρια E. coli που προκαλούν ασθένειες μπορούν να προσαρμοστούν γρήγορα για να βρουν νέους τρόπους να προσκολληθούν στα ανθρώπινα κύτταρα αφού χάσουν το σύστημα που χρησιμοποιούν συνήθως για να συνδεθούν, διαπίστωσε ισραηλινή μελέτη.
Η ανακάλυψη ρίχνει φως στο πώς τα βακτήρια που προκαλούν ασθένειες μπορούν να προσαρμοστούν όταν ένας από τους βασικούς μηχανισμούς πρόσδυσής τους σταματήσει να λειτουργεί. Υποδηλώνει επίσης ότι ο αποκλεισμός ενός εναλλακτικού μηχανισμού πρόσδεσης θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφέρει έναν νέο τρόπο πρόληψης ορισμένων λοιμώξεων.
Τα περισσότερα βακτήρια E. coli είναι αβλαβή, αλλά ορισμένα στελέχη μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες που κυμαίνονται από διάρροια έως σοβαρές λοιμώξεις του εντέρου και του ουροποιητικού συστήματος.
Η μελέτη, με επικεφαλής τον διδακτορικό φοιτητή Noam Yedidi και τους καθηγητές Ilan Rosenshine και Sigal Ben-Yehuda του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ, επικεντρώθηκε σε ένα στέλεχος του E. coli που ονομάζεται εντεροπαθογόνος Escherichia coli, ή EPEC. Τα βακτήρια μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή διάρροια, ιδιαίτερα σε μικρά παιδιά, ενώ οι επίμονες λοιμώξεις μπορούν να επηρεάσουν τη φυσιολογική ανάπτυξη και εξέλιξη.
Για να προκαλέσει εντερική λοίμωξη, το EPEC πρέπει πρώτα να λύσει ένα βασικό πρόβλημα: Πρέπει να παραμείνει προσκολλημένο στο έντερο αντί να απομακρυνθεί.
Πολύ στελέχη EPEC χρησιμοποιούν μικροσκοπικές, τριχοειδείς δομές για να προσκολληθούν στα κύτταρα που επενδύουν το έντερο. Αλλά τα λεγόμενα άτυπα στελέχη EPEC στερούνται αυτού του συστήματος πρόσδεσης και παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν να προκαλούν λοιμώξεις.
Οι ερευνητές ήθελαν να μάθουν πώς.
Αναδημιούργησαν το πρόβλημα στο εργαστήριο, ξεκινώντας με βακτήρια που είχαν χάσει τους κύριους τρόπους πρόσδυσής τους στα ανθρώπινα κύτταρα. Επέλεξαν επανειλημμένα βακτήρια που ήταν ακόμη σε θέση να προσκολληθούν στα κύτταρα.
Μετά από μόλις 4 γύρους, τα βακτήρια είχαν γίνει δραματικά καλύτερα στο να συγκρατούνται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ικανότητά τους να προσκολλώνται αυξήθηκε περισσότερο από 100 φορές.
Δύο τρόποι προσαρμογής
Τα βακτήρια προσαρμόστηκαν με δύο διαφορετικούς τρόπους.
Ορισμένα έγιναν ασυνήθιστα μακrά, δίνοντάς τους μεγαλύτερη επιφάνεια και επιτρέποντας σε περισσότερες από τις μικρές δομές πρόσδυσής τους να έρθουν σε επαφή με τα ανθρώπινα κύτταρα. Άλλα άλλαξαν μια πρωτεΐνη που ονομάζεται FimH, η οποία βρίσκεται στο τέλος μιας από αυτές τις δομές και δρα κάπως σαν μικροσκοπική άγκυρα.
Μικρές γενετικές αλλαγές στο FimH το έκανε να πιάνει τα ανθρώπινα κύτταρα πιο σφιχτά.
«Είναι σαν να χάνεις ένα αγκίστρι και να μαθαίνεις γρήγορα να χρησιμοποιείς άλλο», δήλωσε ο Rosenshine. «Τα βακτήρια δεν χρειάζεται να εφεύρουν ένα εντελώς νέο σύστημα. Μπορούν να πάρουν ένα εργαλείο που έχουν ήδη και να το βελτιώσουν».
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν 327 άτυπα στελέχη EPEC που απομονώθηκαν από ασθενείς για να προσδιορίσουν εάν η ίδια διαδικασία συνέβαινε φυσικά. Περίπου τα μισά έφεραν αλλαγές στο γονίδιο *fimH*.
Όταν οι ερευνητές αναδημιούργησαν και δοκίμασαν πολλές από αυτές τις φυσικές αλλαγές, αρκετές έκανε τα βακτήρια να προσκολλώνται στα ανθρώπινα κύτταρα 10 έως 100 φορές πιο ισχυρά.
Η ισχυρότερη πρόσδεση φάνηκε επίσης να βοηθά τα βακτήρια να κάνουν περισσότερα από το να παραμένουν στη θέση τους. Το EPEC χρησιμοποιεί ένα εξειδικευμένο σύστημα για την έγχυση πρωτεϊνών στα ανθρώπινα κύτταρα, παρεμβαίνοντας στις φυσιολογικές τους λειτουργίες. Τα βακτήρια που προσκολλήθηκαν πιο ισχυρά ήταν καλύτερα σε θέση να παραδώσουν αυτές τις πρωτεΐνες.
Τα ευρήματα θα μπορούσαν τελικά να υποδείξουν μια διαφορετική προσέγγιση για τη θεραπεία ορισμένων λοιμώξεων από E. coli. Αντί να επικεντρώνονται μόνο στη θανάτωση των βακτηρίων, οι ερευνητές θα μπορούσαν να επιδιώξουν να τα εμποδίσουν να προσκολληθούν στο έντερο εξ αρχής.
Τα ευρήματα θα μπορούσαν να έχουν πρακτικές επιπτώσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη φαρμάκων. Με τον αποκλεισμό του FimH ή άλλων μηχανισμών πρόσδεσης, οι ερευνητές ενδέχεται να είναι σε θέση να αποτρέψουν ορισμένα βακτήρια EPEC από το να εγκαθistουν λοιμώξεις χωρίς να τα σκοτώνουν άμεσα. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να συμπληρώσει τα συμβατικά αντιβιοτικά.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό με κριτές Gut Microbes.




