Από τον Pesach Benson • 29 Οκτωβρίου 2026
Ιερουσαλήμ, 29 Οκτωβρίου 2026 (TPS-IL) — Αυτιστικοί και μη αυτιστικοί ενήλικες μπορούν να έχουν εξίσου καλές επιδόσεις σε ένα έργο αντίληψης, ενώ οι εγκέφαλοί τους ανταποκρίνονται διαφορετικά στα λάθη, αξιολογούν τη δυσκολία των αποφάσεων και χρησιμοποιούν πρόσφατες εμπειρίες για να καθοδηγήσουν μελλοντικές επιλογές, σύμφωνα με διεθνή μελέτη της οποίας ηγήθηκαν Ισραηλινοί ερευνητές.
Τα ευρήματα θα μπορούσαν τελικά να βοηθήσουν τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα γιατί τα αυτιστικά άτομα διαφέρουν στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονται στην ανατροφοδότηση και στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, τροφοδοτώντας ενδεχομένως πιο εξατομικευμένες προσεγγίσεις υποστήριξης. Εντοπίζοντας τρεις διακριτές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αξιολογεί τα λάθη, τη δυσκολία των αποφάσεων και τις πρόσφατες εμπειρίες, η μελέτη προσφέρει νέους δρόμους για τη διερεύνηση των ποικίλων τρόπων με τους οποίους ο αυτισμός επηρεάζει τη μάθηση και τη λήψη αποφάσεων.
Ο αυτισμός είναι μια αναπτυξιακή κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει την κοινωνική αλληλεπίδραση, την επικοινωνία, τη συμπεριφορά και την αισθητηριακή επεξεργασία, με τις ικανότητες και τις ανάγκες υποστήριξης να ποικίλλουν ευρέως μεταξύ των ατόμων. Τα ακριβή αίτια του αυτισμού παραμένουν ασαφή, αλλά θεωρείται ότι προκύπτει από έναν σύνθετο συνδυασμό γενετικών παραγόντων και επιδράσεων στην πρώιμη ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Της μελέτης ηγήθηκε η καθηγήτρια Μεράβ Αχισάρ από το Κέντρο Επιστημών του Εγκεφάλου Edmond και Lily Safra του Εβραϊκού Πανεπιστημίου. Οι ερευνητές εντόπισαν τρεις διακριτές διαφορές στην εγκεφαλική δραστηριότητα και τη λήψη αποφάσεων, τις οποίες αναπαρήγαγαν σε ένα πείραμα παρακολούθησης ένα έως δύο χρόνια αργότερα.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι διαφορές που συνδέονται με τον αυτισμό δεν αφορούν απαραίτητα την ικανότητα ακριβούς πρόσληψης πληροφοριών, αλλά τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αξιολογεί τις εμπειρίες και τις χρησιμοποιεί για να καθοδηγήσει μελλοντικές αποφάσεις», δήλωσε η Αχισάρ.
«Εντοπίσαμε αρκετές διακριτές διεργασίες που μπορεί να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε γιατί η προσαρμογή σε ταχέως μεταβαλλόμενες καταστάσεις μπορεί να είναι πιο απαιτητική για τα αυτιστικά άτομα», πρόσθεσε.
Διαφορετικές εγκεφαλικές αποκρίσεις
Οι ερευνητές ζήτησαν από 33 αυτιστικούς και 35 μη αυτιστικούς ενήλικες να ακούσουν ζεύγη τόνων και να προσδιορίσουν ποιος είχε το υψηλότερο τονικό ύψος. Μετά από κάθε απάντηση, οι συμμετέχοντες λάμβαναν ανατροφοδότηση που έδειχνε εάν ήταν σωστοί. Οι ερευνητές κατέγραφαν ταυτόχρονα την εγκεφαλική τους δραστηριότητα χρησιμοποιώντας ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), το οποίο μετρά τα ηλεκτρικά σήματα που παράγει ο εγκέφαλος.
Και οι δύο ομάδες πέτυχαν ακρίβεια περίπου 70%, αλλά οι εγκεφαλικές τους αποκρίσεις και οι μεταγενέστερες αποφάσεις τους αποκάλυψαν τρεις διαφορές.
Πρώτον, οι αυτιστικοί συμμετέχοντες έδειξαν σημαντικά ασθενέστερη ηλεκτρική απόκριση στην αρνητική ανατροφοδότηση. Οι ερευνητές μέτρησαν αυτή την απόκριση μέσω ενός σήματος γνωστού ως αρνητικότητα σχετιζόμενη με την ανατροφοδότηση (feedback-related negativity), η οποία συνδέεται με την επεξεργασία δυσμενών αποτελεσμάτων από τον εγκέφαλο.
Δεύτερον, οι εγκεφαλικές αποκρίσεις των αυτιστικών συμμετεχόντων ήταν λιγότερο ευαίσθητες στη δυσκολία μιας απόφασης. Μεταξύ των μη αυτιστικών συμμετεχόντων, η εγκεφαλική δραστηριότητα ποίκιλλε ανάλογα με το πόσο απαιτητική ήταν μια απόφαση. Αυτή η διακύμανση ήταν σημαντικά ασθενέστερη μεταξύ των αυτιστικών συμμετεχόντων.
Τρίτον, οι μη αυτιστικοί συμμετέχοντες προσάρμοζαν πιο έντονα τις επόμενες αποφάσεις τους μετά από εύκολες δοκιμές στις οποίες είχαν απαντήσει σωστά. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι αυτό το μοτίβο αντικατόπτριζε μεγαλύτερη εξάρτηση από πληροφορίες που αποκτήθηκαν υπό συνθήκες στις οποίες οι συμμετέχοντες μπορούσαν να εμπιστευτούν τις κρίσεις τους. Οι αυτιστικοί συμμετέχοντες έδειξαν ασθενέστερη προσαρμογή, υποδηλώνοντας ότι οι πρόσφατες επιτυχημένες εμπειρίες επηρέαζαν διαφορετικά τις επόμενες αποφάσεις τους.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι διαφορές των δύο ομάδων δεν εντοπίζονταν στη συνολική τους ικανότητα διάκρισης μεταξύ των ήχων, αλλά στον τρόπο με τον οποίο οι εγκέφαλοί τους αξιολογούσαν την ανατροφοδότηση, εκτιμούσαν τη δυσκολία των αποφάσεων και χρησιμοποιούσαν προηγούμενες εμπειρίες για να καθοδηγήσουν μεταγενέστερες επιλογές.
Για να ελέγξουν εάν οι διαφορές παρέμεναν στον χρόνο, οι ερευνητές διεξήγαγαν ένα πείραμα παρακολούθησης με 51 συμμετέχοντες ένα έως δύο χρόνια αργότερα. Και οι τρεις διαφορές αναπαράχθηκαν, και οι μετρήσεις παρέμειναν συνεπείς εντός των ίδιων ατόμων στις δύο συνεδρίες δοκιμών.
Οι τρεις μετρήσεις δεν συσχετίζονταν σημαντικά μεταξύ τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι αντικατοπτρίζουν διακριτές διεργασίες και όχι έναν ενιαίο υποκείμενο μηχανισμό.
Όταν οι ερευνητές συνδύασαν τις μετρήσεις σε ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης, αυτό διέκρινε μεταξύ αυτιστικών και μη αυτιστικών συμμετεχόντων με ακρίβεια περίπου 80%. Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα ευρήματα δεν συνιστούν διαγνωστικό τεστ για τον αυτισμό.
Το πείραμα δεν απέδειξε άμεσα πώς αυτές οι διαφορές επηρεάζουν την καθημερινή συμπεριφορά ούτε απέδειξε ότι εξηγούν γιατί ορισμένα αυτιστικά άτομα δυσκολεύονται με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Αντιθέτως, εντόπισε διακριτά μοτίβα στον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες επεξεργάζονταν πληροφορίες και λάμβαναν μεταγενέστερες αποφάσεις υπό ελεγχόμενες συνθήκες.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο bioRxiv, ένα διαδικτυακό αποθετήριο για ερευνητικές εργασίες που δεν έχουν ακόμη υποβληθεί σε αξιολόγηση από ομοτίμους.




