Του Πέσαχ Μπένσον • 10 Δεκεμβρίου 2025

Ιερουσαλήμ, 10 Δεκεμβρίου, 2025 (TPS-IL) — Επιστήμονες στο Ισραήλ βρήκαν έναν τρόπο να επιταχύνουν μια φυσική διαδικασία που κανονικά διαρκεί χιλιάδες χρόνια, μετατρέποντάς την σε ζήτημα ωρών. Διοχετεύοντας διοξείδιο του άνθρακα και θαλασσινό νερό μέσα από κοινά πετρώματα όπως ο ασβεστόλιθος και ο δολομίτης, δημιούργησαν ένα εργαστηριακό σύστημα που δεσμεύει το αέριο σε διαλυμένη μορφή προτού προλάβει να διαφύγει στην ατμόσφαιρα — μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να βοηθήσει τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις να μειώσουν τις εκπομπές τους.

«Τι θα γινόταν αν ήταν δυνατό να πάρουμε μια πολύ αργή γεωλογική διαδικασία και να τη συμπυκνώσουμε σε ώρες;» ρωτά η Νόγκα Μοράν από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο, μία από τις επικεφαλής ερευνητές της μελέτης. «Αυτό ακριβώς βάλαμε στόχο να κάνουμε».

Στη φύση, το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα διαλύεται στο νερό της βροχής, σχηματίζοντας ένα ελαφρώς όξινο διάλυμα. Αυτό το διάλυμα διαπερνά ανθρακικά πετρώματα όπως ο ασβεστόλιθος και ο δολομίτης, αντιδρώντας για να σχηματίσει ιόντα διττανθρακικών, μια διαλυμένη μορφή άνθρακα που τα ποτάμια τελικά μεταφέρουν στον ωκεανό. Αυτή η διαδικασία, που αποκαλείται ανθρακική αποσάθρωση, είναι ένας από τους κύριους τρόπους της Γης για την απομάκρυνση του CO₂, αλλά συμβαίνει πολύ αργά για να αντιμετωπίσει ουσιαστικά τη σύγχρονη κλιματική αλλαγή.

Για να την επιταχύνουν, η Μοράν, ο δρ. Γιόνατον Γκόλντσμιτ από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο και ο δρ. Εγιάλ Βαργκάφτ από το Ανοικτό Πανεπιστήμιο κατασκεύασαν έναν διαφανή αντιδραστήρα γεμισμένο με αυτά τα πετρώματα και διοχέτευσαν μέσα σε αυτόν θαλασσινό νερό και CO₂. Με αυτόν τον τρόπο, μπόρεσαν να ελέγξουν και να μετρήσουν τη διαδικασία, συμπυκνώνοντας ουσιαστικά χιλιετίες φυσικής δέσμευσης άνθρακα σε ώρες.

Η ομάδα ανακάλυψε βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την αποδοτικότητα. Η αναλογία CO₂ προς θαλασσινό νερό αποδείχθηκε κρίσιμη, η απαλή ανακύκλωση του αερίου βελτίωσε τις αντιδράσεις και το μέγεθος των κόκκων των πετρωμάτων επηρέασε τόσο την ταχύτητα όσο και τον συνολικό διαλυμένο άνθρακα. Ο δολομίτης φάνηκε ιδιαίτερα ελπιδοφόρος επειδή δεν σχηματίζει δευτερογενή ανθρακικά άλατα που θα μπορούσαν να απελευθερώσουν ξανά το CO₂ στον αέρα. Επί του παρόντος, το σύστημα μετατρέπει περίπου το 20% του εισαγόμενου διοξειδίου του άνθρακα σε διαλυμένο άνθρακα, αφήνοντας σημαντικό περιθώριο για μηχανικές βελτιώσεις.

«Ο στόχος ήταν να κατανοήσουμε τι συμβαίνει πραγματικά όταν τα ανθρακικά πετρώματα συναντούν υψηλά επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα», εξηγεί η Μοράν. «Μόλις καταλάβαμε τις συνθήκες που επέτρεψαν στη διαδικασία να λειτουργήσει αποτελεσματικά, μπορούσαμε να δούμε πώς κάτι φυσικό και αργό γίνεται μια ελεγχόμενη διαδικασία που μπορεί να μετρηθεί και να ρυθμιστεί».

Τα ευρήματα — τα οποία δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Science & Technology — ενδέχεται να προσφέρουν έναν πρακτικό οδικό χάρτη για την αναπαραγωγή της φυσικής δέσμευσης άνθρακα σε τεχνητά συστήματα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών από σταθμούς παραγωγής ενέργειας, βιομηχανικές δραστηριότητες και άλλες πηγές CO₂.

Οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας, οι οποίοι συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες πηγές εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα παγκοσμίως, θα μπορούσαν να επωφεληθούν άμεσα από αυτή τη μέθοδο επιταχυνμένης δέσμευσης άνθρακα. Εγκαθistώντας αντιδραστήρες που διοχετεύουν CO₂ και θαλασσινό νερό μέσω ασβεστόλιθου ή δολομίτη, οι σταθμοί θα μπορούσαν να μετατρέψουν ένα μέρος των εκπομπών τους σε διαλυμένο άνθρακα προτού αυτός φτάσει στην ατμόσφαιρα, προσφέροντας μια εναλλακτική λύση βασισμένη στη φύση έναντι των συμβατικών τεχνολογιών δέσμευσης.

Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις που παράγουν σημαντικές ποσότητες CO₂ — όπως τα εργοστάσια τσιμέντου, χάλυβα και χημικών — θα μπορούσαν επίσης να υιοθετήσουν αυτή την προσέγγιση. Το σύστημα αντιδραστήρων θα μπορούσε να δεσμεύει άνθρακα από τα αέρια διεργασίας και να τον μετατρέπει σε ιόντα διττανθρακικών, μιμούμενο φυσικές γεωλογικές διεργασίες. Επειδή βασίζεται σε άφθονα και φθηνά υλικά, συμπεριλαμβανομένων κοινών πετρωμάτων και θαλασσινού νερού, η μέθοδος έχει τη δυνατότητα να κλιμακωθεί και να προσαρμοστεί σε διαφορετικές βιομηχανίες, βοηθώντας στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα των μεγάλων βιομηχανικών δραστηριοτήτων.

«Η υπόσχεση αυτής της προσέγγισης είναι ότι παίρνει κάτι που η Γη έκανε για εκατομμύρια χρόνια και το κάνει να λειτουργεί σε ανθρώπινες χρονικές κλίμακες», δήλωσε η Μοράν. «Είναι ένα συναρπαστικό βήμα προς μια πρακτική δέσμευση άνθρακα βασισμένη στη φύση».