Του Pesach Benson • 24 Νοεμβρίου 2025

Ιερουσαλήμ, 24 Νοεμβρίου, 2025 (TPS-IL) — Μια μελέτη που θα μπορούσε να επηρεάσει τα πάντα, από την έρευνα για την παιδική ανάπτυξη μέχρι τον σχεδιασμό τεχνητής νοημοσύνης με πιο φυσικό ήχο, υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη γλώσσα δεν προέκυψε από μια μοναδική εξελικτική αναπήδηση αλλά από τη σταδιακή σύγκλιση βιολογικών ικανοτήτων και πολιτιστικής μάθησης, σύμφωνα με Ισραηλινούς επιστήμονες.

Επί αιώνες, επιστήμονες και φιλόσοφοι προσπαθούν να εξηγήσουν πώς οι άνθρωποι εξέλιξαν την ικανότητα να μιλούν, να δημιουργούν γραμματική και να μοιράζονται νόημα. Παρά το γεγονός ότι η γλώσσα είναι ένα από τα καθοριστικά γνωρίσματα του ανθρώπινου είδους, οι ρίζες της παρέμεναν άπιαστες.

Επιστήμονες στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ επιχείρησαν να σπάσουν το αδιέξοδο φέρνοντας κοντά ευρήματα από τη γλωσσολογία, την ψυχολογία, τη γενετική, τη νευροεπιστήμη και την επικοινωνία των ζώων, δημιουργώντας αυτό που οι συγγραφείς περιγράφουν ως ένα ενοποιημένο πλαίσιο για την κατανόηση της εξέλιξης της γλώσσας.

Η μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Science με κριτές, υποστηρίζει ότι η γλώσσα πρέπει να γίνει κατανοητή ως ένα βιοπολιτιστικό φαινόμενο χτισμένο από πολλαπλά εξελικτικά νήματα και όχι από ένα ενιαίο σημείο προέλευσης.

«Το σημαντικότερο είναι ότι στόχος μας δεν ήταν να καταλήξουμε στη δική μας συγκεκριμένη εξήγηση για την εξέλιξη της γλώσσας», δήλωσε η πρώτη συγγραφέας Inbal Arnon από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. «Αντίθετα, θέλαμε να δείξουμε πώς οι πολυδιάστατες και βιοπολιτιστικές προοπτικές, σε συνδυασμό με νέες πηγές δεδομένων που αναδύονται, μπορούν να ρίξουν νέο φως σε παλia ερωτήματα».

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι καμία μεμονωμένη βιολογική ή πολιτιστική ικανότητα δεν μπορεί να εξηγήσει την εμφάνιση της γλώσσας. Η ανθρώπινη επικοινωνία, όπως λένε, ανέκυψε από τη διασταύρωση ικανοτήτων όπως η παραγωγή νέων ήχων, η αναγνώριστρia προτύπων, ο σχηματισμός σύνθετων κοινωνικών δεσμών και η μετάδοση γνώσης εντός και μεταξύ των γενεών. Αυτή η αλληλεπίδραση μεταξύ βιολογίας και πολιτισμού, πιστεύουν, είναι απαραίτητη για την κατανόηση του πώς η γλώσσα έγινε το πλούσια δομημένο σύστημα που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι σήμερα.

«Η πολυδιάστατη φύση της γλώσσας μπορεί να καθιστά δύσκολη τη μελέτη της, αλλά διευρύνει επίσης τους ορίζοντες για την κατανόηση των εξελικτικών της καταγωγών», δήλωσε ο συν συγγραφέας Simon Fisher από το Ινστιτούτο Ψυχογλωσσολογίας Max Planck και το Πανεπιστήμιο Radboud. «Αντί να ψάχνουμε για εκείνο το ένα ξεχωριστό πράγμα που ξεχωρίζει τους ανθρώπους, μπορούμε να εντοπίσουμε διαφορετικές πτυχές που εμπλέκονται στη γλώσσα και να τις μελετήσουμε παραγωγικά όχι μόνο στο δικό μας είδος αλλά και σε μη ανθρώπινα ζώα από διαφορετικούς κλάδους του εξελικτικού δέντρου».

Οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι η έρευνα έχει μερικές φορές ακινητοποιηθεί επειδή διαφορετικοί επιστημονικοί κλάδοι εξέτασαν τη γλώσσα μεμονωμένα. Υποστηρίζουν ότι η πρόοδος στον τομέα απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση ικανή να αποτυπώσει το πλήρες φάσμα των βιολογικών και πολιτιστικών δυνάμεων που διαμορφώνουν την επικοινωνία.

Για να επεξηγήσει την αξία του πλαισίου τους, το άρθρο εξετάζει τρεις τομείς όπου μια βιοπολιτιστική προοπτική βοηθά να αποσαφηνιστούν μακροχρόνια ερωτήματα.

Μία εστίαση είναι η φωνητική μάθηση, μια δεξιότητα ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη ομιλία αλλά περιορισμένη μεταξύ των στενότερων πρωτευόντων συγγενών μας. Είδη όπως τα πτηνά, οι νυχτερίδες και οι φάλαινες δείχνουν πολύ ισχυρότερες ικανότητες φωνητικής μάθησης, και οι συγγραφείς λένε ότι αυτές οι συγκρίσεις προσφέρουν βασικές γνώσεις για την ανθρώπινη ομιλία.

Η έρευνα υπογραμμίζει επίσης την αργή εμφάνιση της γλωσσικής δομής, λέγοντας ότι η γραμματική πήρε σχήμα μέσω γενεών με την επαναλαμβανόμενη χρήση και την πολιτιστική μετάδοση, μια διαδικασία εμφανής στην ανάπτυξη νέων νοηματικών γλωσσών και σε εργαστηριακές προσομοιώσεις.

Η μελέτη επισημαίνει επίσης τα κοινωνικά θεμέλια της γλώσσας, σημειώνοντας ότι η ισχυρή κλίση των ανθρώπων να μοιράζονται πληροφορίες στηρίζει την επικοινωνία, ωστόσο εμφανίζεται σπάνια σε άλλα ζώα.

Τα ευρήματα προσφέρουν πολλές πρακτικές επιπτώσεις. Για τις παρεμβάσεις γλώσσας στην πρώιμη παιδική ηλικία, το πλαίσιο υποδηλώνει ότι οι δυσκολίες στην ομιλία ή την κατανόηση μπορεί να προκύπτουν από διαφορετικές υποκείμενες πτυχές — όπως η φωνητική μάθηση, η αναγνώριση προτύπων ή κοινωνικό κίνητρο — επιτρέποντας στους κ临床ινικούς να στοχεύουν τις θεραπείες με μεγαλύτερη ακρίβεια αντί να αντιμετωπίζουν τη γλώσσα ως μια ενιαία, ομοιόμορφη δεξιότητα.

Η μελέτη έχει επίσης συνάφεια με την τεχνητή νοημοσύνη, υποδεικνύοντας ότι τα συστήματα επικοινωνίας γίνονται πολύπλοκα όχι μέσω μιας ανακάλυψης αλλά μέσω της σταδιακής πολιτιστικής μετάδοσης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που έχουν σχεδιαστεί για να μαθαίνουν με πιο διαδραστικούς, ανθρωποειδείς τρόπους θα μπορούσαν να αναπτύξουν πιο φυσικές ικανότητες επικοινωνίας.

Επιπλέον, η βιοπολιτιστική προσέγγιση μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα και να διαγνώσουν διαταραχές επικοινωνίας δείχνοντας ποια συγκεκριμένα συστατικά της γλώσσας καταρρέουν σε καταστάσεις όπως ο αυτισμός, η αναπτυξιακή γλωσσική διαταραχή ή η αφασία, οδηγώντας σε πιο εστιασμένες και αποτελεσματικές θεραπείες.