Του Πέσες Μπένσον • 16 Σεπτεμβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 16 Σεπτεμβρίου, 2026 (TPS-IL) — Ισραηλινοί επιστήμονες ανέπτυξαν έναν νέο τύπο ενισχυμένου πάγου που είναι περίπου 10 φορές ισχυρότερος από τον συνηθισμένο πάγο υπό συμπίεση και μπορεί να απορροφήσει περίπου 70 φορές περισσότερη ενέργεια πριν αστοχήσει — μια ανακάλυψη που θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε νέα δομικά υλικά για εξαιρετικά κρύα περιβάλλοντα.

Το υλικό, που ονομάζεται BioPykrete, συνδυάζει πάγο με ναοκρυστάλλους κυτταρίνης, μικροσκοπικά άκαμπτα σωματίδια φτιαγμένα από κυτταρίνη, το φυσικό υλικό που δίνει στα φυτά τη δομή τους. Μια ειδικά σχεδιασμένη πρωτεΐνη δρα ως μοριακός σύνδεσμος, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ του πάγου και της κυτταρίνης και συμβάλλοντας στην αποτροπή της εξάπλωσης ρωγμών.

The Hebrew University of Jerusalem campus on Aug. 3, 2023. Photo by Yoav Dudkevitch/TPS-IL

Η πρόοδος θα μπορούσε τελικά να αντιμετωπίσει μια πρακτική πρόκληση σε μερικές από τις πιο απομακρυσμένες και παγωμένες περιοχές του κόσμου: τη μεταφορά συμβατικών δομικών υλικών. Το σκυρόδεμα, ο χάλυβας και άλλα υλικά μπορεί να είναι βαριά, ακριβά και δύσκολο να μετακινηθούν σε τοποθεσίες της Αρκτικής και της Ανταρκτικής.

Ο πάγος, αντιθέτως, είναι άφθονος και τοπικά διαθέσιμος, αλλά είναι κανονικά πολύ εύθραυστος για δομική χρήση. Το BioPykrete θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει δυνατές προσωρινές ή εξειδικευμένες κατασκευές σε μέρη όπου η μεταφορά συμβατικών υλικών είναι ιδιαίτερα δύσκολη.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Colloids and Surfaces B: Biointerfaces, διεξήχθη υπό την ηγεσία του καθηγητή Ιντό Μπρασλάβσκι του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ. Άλλα μέλη της ερευνητικής ομάδας προέρχονταν από την École Polytechnique Fédérale de Lausanne της Ελβετίας, το Τεχניόν και το Πανεπιστήμιο Μπεν-Γκουριόν του Νεγκέβ.

Κάνοντας τον πάγο πιο ανθεκτικό

Καθώς το BioPykrete παγώνει, οι νανοκρύσταλλοι κυτταρίνης σχηματίζουν ένα τρισδιάστατο δίκτυο εντός του πάγου. Η τροποποιημένη πρωτεΐνη συνδέει τα δύο υλικά σε μοριακό επίπεδο, με το ένα μέρος να προσκολλάται στον πάγο και το άλλο στην κυτταρίνη.

«Θέλαμε να προχωρήσουμε πέρα από την απλή ανάμειξη ινών στον πάγο και αν αυτού να ελέγξουμε πώς συνδέονται τα διαφορετικά υλικά σε μοριακό επίπεδο», δήλωσε ο Μπρασλάβσκι.

Αυτή η σύνδεση φαίνεται να είναι ζωτικής σημασίας για την απόδοση του υλικού. Εργαστηριακές δοκιμές έδειξαν ότι το BioPykrete έφτασε σε αντοχή σε θλίψη στην κλίμακα του συμβατικού σκυροδέματος, καθιστώντας το περίπου 10 φορές ισχυρότερο υπό συμπίεση από τον καθαρό πάγο.

Η σκληρότητά του ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακή: το BioPykrete απορρόφησε περίπου 70 φορές περισσότερη ενέργεια πριν αστοχήσει σε σχέση με τον συνηθισμένο πάγο.

Οι ερευνητές συνέκριναν επίσης σύνθετα υλικά πάγου-κυτταρίνης που κατασκευάστηκαν με και χωρίς την τροποποιημένη πρωτεΐνη. Η προσθήκη της πρωτεΐνης διπλασίασε περίπου τόσο την αντοχή του υλικού όσο και την ποσότητα ενέργειας που μπορούσε να απορροφήσει πριν από την αστοχία.

Η διαφορά έγκειται στο τι συμβαίνει όταν σχηματίζεται μια ρωγμή. Στον συνηθισμένο πάγο, μια ρωγμή μπορεί να εξαπλωθεί ραγδαία διαμέσου του υλικού, κάνοντάς το να θρυμματιστεί ξαφνικά. Στο BioPykrete, το δίκτυο κυτταρίνης δημιουργεί εμπόδια που διαταράσσουν την πορεία της ρωγμής, ενώ η πρωτεΐνη ενισχύει τη σύνδεση μεταξύ του πάγου και της κυτταρίνης, καθιστώντας δυσκολότερο για τη ρωγμή να σκίσει το ενισχυτικό δίκτυο.

Η μελέτη περιγράφει την πρωτεΐνη ως «μοριακή “βιοκόλλα”» και αναφέρει ότι η ενισχυμένη δομή μπορεί να «ανακόψει τη διάδοση των ρωγμών σε επίπεδο πόρων».

«Δεν αλλάζουμε μόνο πόσο ισχυρός είναι ο πάγος, αλλά και το πώς σπάει», δήλωσε ο Μπρασλάβσκι. «Αντί να θρυμματίζεται ξαφνικά, μπορεί να απορροφήσει πολύ περισσότερη ενέργεια και να παραμορφωθεί σταδιακά».

Οι ερευνητές οραματίζονται πιθανές εφαρμογές σε περιβάλλοντα της Αρκτικής και της Ανταρκτικής, όπου η μεταφορά συμβατικών κατασκευαστικών υλικών μπορεί να είναι δύσκολη και δαπανηρή.

Ωστόσο, το BioPykrete παραμένει μια εργαστηριακή απόδειξη της ιδέας και όχι ένα έτοιμο υποκατάστατο για το σκυρόδεμα. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να καθοριστεί πώς αποδίδει σε μεγάλες χρονικές περιόδους, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών επαναλαμβανόμενης ψύξης και απόψυξης και της διαρκούς πίεσης.