Του Pesach Benson • 20 Οκτωβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 20 Οκτωβρίου 2026 (TPS-IL) — Δεκαετίες έρευνας έχουν αποκαλύψει πολλά για τη νόσο του Αλτσχάιμερ, ωστόσο οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην κατανοούν πλήρως γιατί επηρεάζει τους ασθενείς τόσο διαφορετικά. Μια νέα μελέτη προτείνει ένα υπολογιστικό πλαίσιο που θα μπορούσε να βοηθήσει τους ερευνητές να συνδέσουν ευρήματα από διαφορετικά πεδία και να οικοδομήσουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της νόσου.

Ερευνητές από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι οι γενετικές, βιολογικές και γνωστικές μελέτες έχουν συχνά εξετάσει το Αλτσχάιμερ από ξεχωριστές οπτικές γωνίες. Συνδέοντας εξειδικευμένα υπολογιστικά μοντέλα, ελπίζουν να εντοπίσουν συσχετίσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εξήγηση των διαφορών μεταξύ των ασθενών και τελικά να συμβάλουν σε πιο στοχευμένες κλινικές δοκιμές και θεραπείες.

Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο καθηγητής Shahar Arzy από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, με τη συμβολή του επιστήμονα υπολογιστών Barak Raveh και του καθηγητή Gad Marshall από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι κανένα μεμονωμένο μοντέλο δεν μπορεί να αποτυπώσει επαρκώς την πολυπλοκότητα της νόσου του Αλτσχάιμερ.

Η νόσος του Αλτσχάιμερ, η κύρια αιτία άνοιας παγκοσμίως, επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους. Συνδέεται με μη φυσιολογική συσσώρευση πρωτεϊνών αμυλοειδούς και ταυ στον εγκέφαλο. Η φλεγμονή, οι αγγειακές βλάβες, οι μεταβολικές διαταραχές και άλλες βιολογικές διεργασίες μπορεί επίσης να συμβάλλουν στην εμφάνιση και την εξέλιξή της. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν ποικίλους συνδυασμούς απώλειας μνήμης, γλωσσικών δυσκολιών, αποπροσανατολισμού και αλλαγών στη συμπεριφορά, καθώς και προβλήματα στην οπτική επεξεργασία ή στη λήψη αποφάσεων.

«Αυτό σημαίνει ότι δύο άτομα που λαμβάνουν την ίδια διάγνωση της νόσου του Αλτσχάιμερ μπορεί στην πραγματικότητα να βιώνουν πολύ διαφορετικούς συνδυασμούς βιολογικών και γνωστικών αλλαγών», δήλωσε ο Arzy.

«Αντί να αναζητούμε μια ενιαία εξήγηση που να ταιριάζει σε κάθε ασθενή, πρέπει να κατανοήσουμε το εξατομικευμένο προφίλ της νόσου», πρόσθεσε.

Για την αντιμετώπιση αυτής της πολυπλοκότητας, οι ερευνητές προτείνουν μια μέθοδο γνωστή ως μεταμοντελοποίηση (metamodeling). Αντί να επιχειρηθεί η κατασκευή ενός τεράστιου μοντέλου που θα ενσωματώνει κάθε διαθέσιμο στοιχείο, η προσέγγιση αυτή θα συνέδεε εξειδικευμένα υπολογιστικά μοντέλα που εξετάζουν εγκεφαλικές απεικονίσεις, γενετικές πληροφορίες, μοριακές αλλαγές, γνωστικά συμπτώματα και άλλους παράγοντες. Μαθηματικές συνδέσεις μεταξύ των μοντέλων θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ερευνητές να διερευνήσουν πώς αυτά τα διαφορετικά στοιχεία σχετίζονται μεταξύ τους.

Εάν αναπτυχθεί και επικυρωθεί, το πλαίσιο θα μπορούσε να βοηθήσει τους ερευνητές να διερευνήσουν γιατί το Αλτσχάιμερ εξελίσσεται διαφορετικά μεταξύ των ασθενών, να εντοπίσουν μοτίβα που σχετίζονται με διαφορετικά προφίλ της νόσου και να εξετάσουν πώς αλληλεπιδρούν οι βιολογικές διεργασίες.

Θα μπορούσε επίσης να επιτρέψει στους ερευνητές να μοντελοποιήσουν υποθετικά θεραπευτικά σενάρια και να διερευνήσουν εάν ασθενείς με παρόμοια βιολογικά χαρακτηριστικά ενδέχεται να ανταποκρίνονται διαφορετικά σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Τέτοια ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μελλοντική έρευνα και στον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών, αν και η χρησιμότητα του πλαισίου θα εξαρτηθεί από περαιτέρω ανάπτυξη και δοκιμές.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές Brain.