Του Pesach Benson • 11 Νοεμβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 11 Νοεμβρίου 2026 (TPS-IL) — Ισραηλινοί και Αμερικανοί ερευνητές ανέπτυξαν μια τεχνική βασισμένη στο αίμα που θα μπορούσε να αποκαλύψει όχι μόνο πόσο μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα έχει ένας ασθενής, αλλά και ποια γονίδια χρησιμοποιούν ενεργά τα καρκινικά κύτταρα. Η προσέγγιση θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να παρακολουθούν καλύτερα τις μεταβολές της νόσου και να κατανοούν την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Σε αντίθεση με πολλές υπάρχουσες υγρές βιοψίες, οι οποίες ανιχνεύουν μεταλλάξεις στο DNA του όγκου, η νέα μέθοδος εξετάζει μοριακά σήματα που δείχνουν ποιες γενετικές οδηγίες χρησιμοποιούν τα καρκινικά κύτταρα. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για πιο ακριβείς θεραπείες.

Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος παγκοσμίως και η κύρια αιτία θανάτων που σχετίζονται με τον καρκίνο. Περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν παγκοσμίως το 2022, αντιπροσωπεύοντας το 12,4% των νέων περιπτώσεων καρκίνου, ενώ 1,8 εκατομμύρια πέθαναν από τη νόσο.

Ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα αντιπροσωπεύει περίπου το 15% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα. Συνήθως αναπτύσσεται και εξαπλώνεται ταχέως, και πολλοί ασθενείς διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Αν και οι όγκοι συχνά συρρικνώνονται αρχικά με τη θεραπεία, η νόσος συχνά επανέρχεται. Η λήψη νέου ιστού όγκου για την παρακολούθηση αυτών των αλλαγών μπορεί να είναι δύσκολη.

Της διεθνούς ομάδας ηγήθηκαν ο καθ. Νιρ Φρίντμαν και ο δρ Γαβριέλ Φιαλκόφ της Ιατρικής Σχολής του Εβραϊκού Πανεπιστημίου-Hadassah, μαζί με τον δρα Νομπουγιούκι Τακαχάσι και τον δρα Ανίς Τόμας του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ, τμήματος των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH). Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Journal of Clinical Investigation.

Ένας νέος τρόπος ανάγνωσης των γενετικών σημάτων του καρκίνου

Οι ερευνητές εξέτασαν μικροσκοπικά θραύσματα που απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος από κύτταρα που πεθαίνουν. Αυτά περιλαμβάνουν κομμάτια DNA τυλιγμένα γύρω από πρωτεΐνες που ονομάζονται ιστόνες. Χημικά σημάδια στις ιστόνες δείχνουν ποια γονίδια ήταν ενεργά στα κύτταρα που απελευθέρωσαν τα θραύσματα.

Χρησιμοποιώντας αλληλούχιση ανοσοκαταβύθισης ελεύθερης χρωματίνης (cfChIP-seq), η ομάδα ανέλυσε αυτά τα θραύσματα για να διερευνήσει τη βιολογική δραστηριότητα των καρκινικών κυττάρων. Σε αντίθεση με τις συμβατικές γενετικές εξετάσεις, οι οποίες ανιχνεύουν αλλοιώσεις στο DNA, η μέθοδος αποκαλύπτει πώς τα κύτταρα χρησιμοποιούν τον γενετικό τους κώδικα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 441 δείγματα πλάσματος αίματος από άτομα με μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, άλλους καρκίνους και υγιή άτομα. Συνέκριναν τα σήματα που βασίζονται στο αίμα με τη γονιδιακή δραστηριότητα στον ιστό του όγκου. Η διαδικασία απαιτούσε μόνο περίπου ένα χιλιοστόλιτρο πλάσματος.

Η ομάδα εντόπισε μοριακά πρότυπα χαρακτηριστικά του μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα και ανέπτυξε μια αριθμητική βαθμολογία που μετρά την ισχύ τους. Η βαθμολογία συσχετίστηκε με το φορτίο του όγκου, όπως μετρήθηκε με ιατρική απεικόνιση, και μεταβλήθηκε κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Οι διάμεσες βαθμολογίες μειώθηκαν μετά τη θεραπεία, σε συμφωνία με τη μειωμένη μάζα του όγκου. Οι υψηλότερες βαθμολογίες συνδέθηκαν επίσης με μικρότερη επιβίωση.

Όμως οι δυνατότητες της τεχνικής εκτείνονται πέρα από τη μέτρηση του μεγέθους του όγκου.

Ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα δεν είναι μια ομοιόμορφη ασθένεια. Οι όγκοι του μπορούν να χωριστούν σε μοριακούς υποτύπους, οι οποίοι ορίζονται από διακριτά πρότυπα γονιδιακής δραστηριότητας. Αυτές οι διαφορές μπορεί να εξηγούν γιατί οι ασθενείς ανταποκρίνονται διαφορετικά στη θεραπεία και θα μπορούσαν να γίνουν σημαντικές καθώς εμφανίζονται θεραπείες που στοχεύουν συγκεκριμένους υποτύπους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα μοριακά σήματα με βάση το αίμα αντικατόπτριζαν στενά τη δραστηριότητα βασικών γονιδίων στον ιστό του όγκου των ασθενών. Ορισμένα δείγματα περιείχαν σήματα που σχετίζονταν με πολλαπλούς υποτύπους, υποδηλώνοντας ότι η τεχνική θα μπορούσε να αποτυπώσει βιολογικές διαφορές μεταξύ των καρκινικών κυττάρων σε διαφορετικές θέσεις.

Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει πλεονέκτημα σε σχέση με τις συμβατικές βιοψίες, οι οποίες παρέχουν πληροφορίες από μία μόνο θέση. Το αίμα μπορεί να μεταφέρει υλικό που απελευθερώνεται από όγκους σε πολλαπλά σημεία, δίνοντας ενδεχομένως στους γιατρούς μια ευρύτερη εικόνα της νόσου.

Εάν επικυρωθεί σε περαιτέρω μελέτες, η εξέταση θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να παρακολουθούν την ανταπόκριση στη θεραπεία, να εντοπίζουν μεταβολές στη βιολογία του όγκου και να ταυτοποιούν υποτύπους καρκίνου σε ολόκληρο το σώμα, μειώνοντας δυνητικά την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες επεμβατικές βιοψίες. Οι ερευνητές τόνισαν ότι η εξέταση χρειάζεται περαιτέρω μελέτη προτού οι γιατροί μπορέσουν να τη χρησιμοποιήσουν για να καθοδηγήσουν τη θεραπεία ή να αντικαταστήσουν τις βιοψίες.