Του Pesach Benson • 29 Σεπτεμβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 29 Σεπτεμβρίου, 2026 (TPS-IL) — Μια ομάδα Ισραηλινών και Γερμανών επιστημόνων ανακάλυψε πώς ο εγκέφαλος βοηθά τους μικρούς αισθητηριακούς νευρώνες να ξεπεράσουν έναν φυσικό περιορισμό που θα έπρεπε να τους δυσκολεύει στην επεξεργασία γρήγορων σημάτων.

Η μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και τα Ινστιτούτα Max Planck της Γερμανίας, διαπίστωσε ότι αυτοί οι νευρώνες συνδυάζονται με ασυνήθιστα αργή ηλεκτρική δραστηριότητα υποβάθρου. Ο συνδυασμός επιτρέπει σε ομάδες νευρώνων να ανιχνεύουν εξαιρετικά ασθενή αισθητηριακά σήματα με υψηλή ακρίβεια.

Το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ στις 16 Αυγούστου 2021. Φωτογραφία του Gunner Vitaliy Bothman/TPS-IL

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό με κριτές PLOS Biology, υποδεικνύουν ότι η σταθερή δραστηριότητα υποβάθρου του εγκεφάλου δεν είναι απλώς θόρυβος που τα αισθητηριακά σήματα πρέπει να ξεπεράσουν. Σε ορισμένα νευρωνικά κυκλώματα, η δραστηριότητα μπορεί να είναι ρυθμισμένη ώστε να αντισταθμίζει τους φυσικούς περιορισμούς μεμονωμένων νευρώνων.

Οι ερευνητές εξέτασαν νευρώνες στον σωματοαισθητικό φλοιό, μια περιοχή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην επεξεργασία πληροφοριών όπως η αφή. Ορισμένοι από αυτούς τους νευρώνες έχουν σχετικά κοντά δενδρίτες, τις δομές που μοιάζουν με κλαδιά και λαμβάνουν σήματα από άλλα κύτταρα. Αυτή η φυσική δομή περιορίζει την ικανότητά τους να κωδικοποιούν σήματα που αλλάζουν γρήγορα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η δραστηριότητα υποβάθρου αυτών των μικρών νευρώνων κυμαινόταν πιο αργά από εκείνη των μεγαλύτερων νευρώνων. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι πιο αργές διακυμάνσεις μπορούν να αντισταθμίσουν την περιορισμένη ικανότητα των νευρώνων να επεξεργάζονται γρήγορες αλλαγές.

«Διαπιστώσαμε ότι ο εγκέφαλος εξισορροπεί προσεκτικά πολλά διαφορετικά χαρακτηριστικά των νευρώνων, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται εξαιρετικά γρήγορα σε αισθητηριακά ερεθίσματα», δήλωσαν οι ερευνητές. «Ακόμη και πολύ μικρά σήματα μπορούν να ανιχνευθούν και να μεταδοθούν με ακρίβεια χιλιοστού του δευτερολέπτου».

Η υπολογιστική μοντελοποίηση υποστήριξε τα πειραματικά ευρήματα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο αριθμός των νευρώνων στο δίκτυο, το φυσικό μέγεθος των δενδριτών τους και ο χρόνος της δραστηριότητας υποβάθρου φαίνεται να ταιριάζουν στενά.

Πώς οι νευρώνες αντισταθμίζουν

Μαζί, αυτά τα χαρακτηριστικά επιτρέπουν σε μεγάλες ομάδες νευρώνων να ενισχύουν τα ασθενή εισερχόμενα σήματα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο πληθυσμός θα μπορούσε να αντιπροσωπεύσει αξιόπιστα μια εξαιρετικά μικρή αισθητηριακή είσοδο, συμπεριλαμβανομένου ενός μόνο σήματος που φτάνει από τον θάλαμο, μια δομή του εγκεφάλου που μεταδίδει αισθητηριακές πληροφορίες στον φλοιό.

Η μελέτη εντόπισε επίσης έναν ρόλο για τα κανάλια καλίου, μικροσκοπικές δομές που ρυθμίζουν την ηλεκτρική δραστηριότητα στους νευρώνες. Αυτά τα κανάλια επηρεάζονται από χημικά σήματα που σχετίζονται με καταστάσεις του εγκεφάλου, όπως η προσοχή και η επαγρύπνηση, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ικανότητα του εγκεφάλου να επεξεργάζεται αισθητηριακές πληροφορίες μπορεί να αλλάζει ανάλογα με την κατάστασή του.

«Αυτή η μελέτη βοηθά να εξηγηθεί πώς ο εγκέφαλος παραμένει τόσο ευαίσθητος όσο και αποδοτικός», ανέφεραν οι συγγραφείς. «Ο εγκέφαλος είναι συνεχώς ενεργός, ωστόσο μπορεί ακόμα να ξεχωρίσει τα πιο αμυδρά αισθητηριακά γεγονότα σχεδόν ακαριαία».

Η μελέτη διεξήχθη υπό την ηγεσία του Δρ. Omer Revah και του Καθ. Michael J. Gutnick από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο, μαζί με τον Καθ. Fred Wolf και τον Δρ. Andreas Neef από τα Ινστιτούτα Max Planck.

Τα ευρήματα δεν υποδεικνύουν κάποια άμεση ιατρική θεραπεία, αλλά παρέχουν ένα νέο πλαίσιο για τη μελέτη του πώς ο εγκέφαλος διατηρεί ακριβή αισθητηριακή επεξεργασία σε διαφορετικές καταστάσεις του εγκεφάλου. Ο μηχανισμός θα μπορούσε τελικά να βοηθήσει τους ερευνητές να διερευνήσουν διαταραχές που αφορούν την αισθητηριακή επεξεργασία και την ανώμαλη εγκεφαλική διέγερση, καθώς και να ενημερώσει τον σχεδιασμό υπολογιστικών ή νευρωνικών τεχνολογιών που πρέπει να ανιχνεύουν ασθενή σήματα σε θορυβώδη περιβάλλοντα.