Των Πέσαχ Μπένσον και Ομέρ Νοβοσέλσκι • 9 Νοεμβρίου 2026
Ιερουσαλήμ, 9 Νοεμβρίου 2026 (TPS-IL) — Οι αγρότες ενδέχεται να ξοδεύουν χρήματα σε λιπάσματα που τα χωράφια τους δεν χρειάζονται στην πραγματικότητα. Ισραηλινοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι καλλιέργειες μπορούν να αντλήσουν σημαντικές ποσότητες καλίου από φυσικά αποθέματα του εδάφους τα οποία οι συμβατικές δοκιμές σε μεγάλο βαθμό παραβλέπουν, ανοίγοντας ενδεχομένως τον δρόμο για χαμηλότερο κόστος λιπασμάτων και πιο ακριβείς γεωργικές πρακτικές.
Τα ευρήματα θα μπορούσαν τελικά να βοηθήσουν τους αγρότες να μειώσουν το κόστος των λιπασμάτων και να αποφύγουν περιττές εφαρμογές, διατηρώντας παράλληλα την παραγωγικότητα των καλλιεργειών. Σε συνέντευξή τους στο The Press Service of Israel, οι ερευνητές συζήτησαν τις επιπτώσεις για τους αγρότες, εξήγησαν γιατί οι συμβατικές αναλύσεις εδάφους ίσως χρειαστεί να επανεξεταστούν και προειδοποίησαν κατά της υπερβολικά επιθετικής μείωσης της χρήσης λιπασμάτων.
Η μελέτη, με επικεφαλής τη Δρα Σίκμα Ζααρούρ του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ, διαπίστωσε ότι τα ορυκτά του εδάφους παρείχαν μεταξύ 50% και 74% του καλίου που απορροφήθηκε από φυτά που καλλιεργήθηκαν χωρίς πρόσθετο λίπασμα καλίου. Το εύρημα αμφισβητεί μια μακροχρόνια παραδοχή ότι αυτά τα ορυκτά αποθέματα απελευθερώνουν θρεπτικά συστατικά πολύ αργά για να έχουν σημαντική συνεισφορά κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου.
Το κάλιο είναι ένα από τα τρία απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη των φυτών, μαζί με το άζωτο και τον φώσφορο. Οι αγρότες εφαρμόζουν τακτικά λιπάσματα καλίου για να διατηρήσουν την παραγωγικότητα των καλλιεργειών, με τις συστάσεις να βασίζονται γενικά σε μετρήσεις του άμεσα διαθέσιμου θρεπτικού συστατικού στο έδαφος.
Ωστόσο, οι συμβατικές δοκιμές παραβλέπουν σε μεγάλο βαθμό το κάλιο που είναι δεσμευμένο στο εσωτερικό των ορυκτών του εδάφους. Παρόλο που οι επιστήμονες αναγνώριζαν από καιρό αυτά τα αποθέματα ως πιθανή πηγή θρεπτικών συστατικών, η συνεισφορά τους θεωρούνταν γενικά πολύ αργή για να έχει ουσιαστική σημασία κατά τη διάρκεια των γεωργικών κύκλων ανάπτυξης.
Τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι καθώς τα φυτά απορροφούν το άμεσα διαθέσιμο κάλιο, τα ορυκτά αναπληρώνουν την παροχή πολύ ταχύτερα από ό,τι είχε υποτεθεί στο παρελθόν.
Μια κρυφή πηγή διατροφής των φυτών
Για να διερευνήσει το θέμα, η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν ο Δρ Ραν Ερέλ του Ερευνητικού Κέντρου Βολκάνι του Οργανισμού Γεωργικών Ερευνών και ερευνητές από το Γεωλογικό Ινστιτούτο του Ισραήλ και το Πανεπιστήμιο Μπεν-Γκουριόν του Νεγκέβ, διεξήγαγε ένα πείραμα σε θερμοκήπιο διάρκειας 13 μηνών.
Οι ερευνητές καλλιέργησαν μηδική, μια καλλιέργεια με ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις σε κάλιο, σε τρεις τύπους γεωργικού εδάφους χαρακτηριστικούς του Ισραήλ: αργιλώδες έδαφος από την παράκτια πεδιάδα, έδαφος λος από το δυτικό Νεγκέβ και κόκκινο αμμώδες έδαφος από την περιοχή του Ρεχοβότ. Συγκόμισαν τα φυτά 16 φορές υπό εντατικές συνθήκες καλλιέργειας, παρακολουθώντας παράλληλα την πρόσληψη καλίου και τις μεταβολές στη χημεία του εδάφους.
Τα φυτά απορρόφησαν μεταξύ δύο και σχεδόν τεσσάρων φορών περισσότερο κάλιο από όσο θα μπορούσε να εξηγηθεί από τις συμβατικές μετρήσεις του άμεσα διαθέσιμου καλίου και των φυσικών εισροών. Μεταξύ 50% και 74% του καλίου που απορροφήθηκε από φυτά που δεν έλαβαν πρόσθετο λίπασμα καλίου προήλθε από τα παραγνωρισμένα ορυκτά αποθέματα.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι η κλίμακα της συνεισφοράς ήταν μεγαλύτερη από ό,τι ανέμεναν, αν και προηγούμενες μελέτες είχαν δώσει ενδείξεις ότι τα φυτά θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε κάλιο πέραν αυτού που μετρούν οι τυπικές αναλύσεις.
«Περιμέναμε ότι τα εδάφη θα παρείχαν περισσότερο κάλιο από ό,τι προέβλεπε η τυπική δοκιμή», δήλωσαν οι Ζααρούρ και Ερέλ στο TPS-IL. «Αλλά δεν περίμενα ότι η συνεισφορά από τα ορυκτά του εδάφους θα ήταν τόσο μεγάλη όσο αποδείχθηκε».
Είπαν ότι η έρευνα κατέδειξε επίσης πόσο γρήγορα μπορεί να επιταχυνθεί η αποσάθρωση των ορυκτών — η φυσική διαδικασία μέσω της οποίας τα ορυκτά απελευθερώνουν θρεπτικά συστατικά — ανταποκρινόμενη στη συνεχή ζήτηση των καλλιεργειών. Η ομάδα χρησιμοποίησε γεωχημικούς ιχνηθέτες για να εντοπίσει τα ορυκτά αποθέματα που παρείχαν το πρόσθετο κάλιο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι διαφορετικά εδάφη ανταποκρίθηκαν διαφορετικά στο λίπασμα. Η προσθήκη καλίου επέφερε μικρή βελτίωση στη συνολική ανάπτυξη των φυτών στο αργιλώδες έδαφος, υποδηλώνοντας ότι τα φυσικά του αποθέματα μπορούσαν να καλύψουν μεγάλο μέρος των αναγκών της καλλιέργειας κατά τη διάρκεια του πειράματος. Αντίθετα, το λίπασμα αύξησε τη φυτική βιομάζα κατά περίπου 13,5% στο φτωχό σε κάλιο κόκκινο αμμώδες έδαφος.
Λίπανση ακριβείας
Τα ευρήματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιο εξελιγμένες δοκιμές εδάφους που θα μετρούν όχι μόνο πόσο κάλιο είναι άμεσα διαθέσιμο στα φυτά, αλλά και πόσο μπορεί να απελευθερωθεί φυσικά από τα ορυκτά του εδάφους κατά τη διάρκεια μιας καλλιεργητικής περιόδου. Τέτοιες δοκιμές θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γεωργικούς συμβούλους να προσαρμόζουν τις συστάσεις λίπανσης σε μεμονωμένα χωράφια αντί να βασίζονται κυρίως σε συμβατικές μετρήσεις.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να έχουν διεθνή σημασία επειδή αλκαλικά, πλούσια σε ασβέστιο εδάφη παρόμοια με αυτά που μελετήθηκαν είναι κοινά σε όλη τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, καθώς και σε περιοχές της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης.
«Πιστεύουμε, και ελπίζουμε, ότι αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να ωφελήσουν πολλούς αγρότες σε πολλές χώρες», δήλωσαν στο TPS-IL.
Ωστόσο, προειδοποίησαν να μην ερμηνευθεί η μελέτη ως λόγος για την εγκατάλειψη της λίπανσης με κάλιο. Κάθε συγκομιδή αφαιρεί κάλιο από το έδαφος και η υπερβολική εξάρτηση από τα φυσικά αποθέματα θα μπορούσε τελικά να υπονομεύσει τη μακροπρόθεσμη γονιμότητα.
«Η συνεχής απομάκρυνση περισσότερου K από αυτό που αντικαθίσταται θα μπορούσε τελικά να εξαντλήσει τη γονιμότητα του εδάφους και ενδεχομένως να επηρεάσει και άλλες ιδιότητες του εδάφους», δήλωσαν.
Οι ερευνητές ενδιαφέρονται τώρα να αναπτύξουν πιο ακριβείς και προσιτές δοκιμές εδάφους, αλλά τόνισαν ότι τα ευρήματα πρέπει πρώτα να εξεταστούν υπό συνθήκες αγρού και σε διαφορετικές καλλιέργειες και τύπους εδάφους. Ελπίζουν να σημειώσουν πρόοδο προς πρακτικές μεθόδους δοκιμών τα επόμενα χρόνια.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές Plant and Soil.




