Ιερουσαλήμ, 17 Μαΐου 2026 (TPS-IL) — Οι τραυματισμοί του νωτιαίου μυελού συχνά επιδεινώνονται τις ώρες μετά την αρχική κάκωση, καθώς μια αλυσιδωτή αντίδραση χημικής βλάβης εξαπλώνεται στο νευρικό σύστημα. Τώρα, επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Τελ Αβίβ λένε ότι μπορεί να βρήκαν έναν τρόπο να διακόψουν αυτή τη διαδικασία νωρίς, βελτιώνοντας την ανάρρωση και αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τέτοιοι τραυματισμοί στο μέλλον.
Παγκοσμίως, οι τραυματισμοί του νωτιαίου μυελού επηρεάζουν εκτιμώμενες 250.000 έως 500.000 ανθρώπους κάθε χρόνο, ενώ δεκάδες εκατομμύρια άλλοι υφίστανται τραυματικές εγκεφαλικές κακώσεις ετησίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Ερευνητές λένε ότι μια βασική πρόκληση στους τραυματισμούς του νωτιαίου μυελού είναι μια ταχεία χημική αντίδραση μετά το τραύμα. Μία από τις κύριες ουσίες που εμπλέκονται είναι το γλουταμινικό, μια φυσική χημική ουσία στον εγκέφαλο που βοηθά τα νευρικά κύτταρα να επικοινωνούν μεταξύ τους. Ωστόσο, η υπερβολική ποσότητα αυτού μπορεί να είναι επιβλαβής, υπερδιεγείροντας τα κύτταρα, πυροδοτώντας φλεγμονή, προκαλώντας βλάβη ή θάνατο των κυττάρων.
Επί του παρόντος δεν υπάρχουν εγκεκριμένες θεραπείες που να σταματούν αυτή τη διαδικασία.
Αλλά επιστήμονες στη Σχολή Ιατρικής & Επιστημών Υγείας Gray και στη Σχολή Νευροεπιστημών Sagol του Πανεπιστημίου Τελ Αβίβ βρήκαν μια προσέγγιση.
Αντί να προσπαθήσουν να εμποδίσουν το γλουταμινικό μέσα στο νευρικό σύστημα, οι ερευνητές ανέπτυξαν μια μέθοδο που αφαιρεί την υπερβολική γλουταμινική από την κυκλοφορία του αίματος τις πρώτες ώρες μετά τον τραυματισμό, με στόχο να μειώσει την αλυσιδωτή αντίδραση της βλάβης. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό με κριτές Inflammation and Regeneration.
«Αحτής η μελέτη παρουσιάζει μια καινοτόμο θεραπευτική προσέγγιση που μειώνει σημαντικά την πρώιμη βλάβη των νευρικών κυττάρων μετά από τραυματισμό του νωτιαίου μυελού και βελτιώνει τη λειτουργική ανάρρωση. Τα ζώα που έλαβαν θεραπεία πέτυχαν έως και 80% ανάκαμψη της κινητικής λειτουργίας, υπογραμμίζοντας τις δυνατότητες της θεραπείας να βελτιώσει δραματικά τα αποτελέσματα μετά τον τραυματισμό», ανέφεραν οι ερευνητές.
Σε μελέτες σε ζώα, η θεραπεία μείωσε σημαντικά τα επίπεδα γλουταμινικού, μείωσε τη φλεγμονή και προστάτευσε τα νευρικά κύτταρα και τις νευρικές δομές. Τα ζώα που έλαβαν θεραπεία άρχισαν να δείχνουν βελτιωμένη κίνηση εντός δύο ημερών, και μετά από δύο μήνες έφτασαν έως και το 80% της κανονικής κινητικής λειτουργίας, σε σύγκριцию με περίπου 30% στα ζώα που δεν έλαβαν θεραπεία.
Ένα βασικό χαρακτηριστικό της προσέγγισης είναι η πιθανή πραγματική χρήση της στην επείγουσα φροντίδα. Επειδή η θεραπεία χορηγείται ως απλή ενδοφλέβια ένεση και παραμένει αποτελεσματική για έως και οκτώ ώρες μετά τον τραυματισμό, θα μπορούσε δυνητικά να χορηγηθεί από διασώστες στη σκηνή ενός ατυχήματος ή κατά τη μεταφορά στο νοσοκομείο. Στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων, μπορεί επίσης να ενσωματωθεί σε πρωτόκολλα πρώιμου τραύματος, περιορίζοντας τη συνεχιζόμενη νευρική βλάβη προτού γίνει μη αναστρέψιμη.
Οι ερευνητές προτείνουν επίσης ότι η προσέγγιση μπορεί να επεκταθεί πέρα από τον τραυματισμό του νωτιαίου μυελού. Σε καταστάσεις όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο, όπου η εγκεφαλική βλάβη συνεχίζεται ακόμη και μετά την αποκατάσταση της ροής του αίματος, και στην τραυματική εγκεφαλική κάκωση (TBI), όπου η δευτερογενής κυτταρική βλάβη αναπτύσσεται μετά την αρχική πρόσκρουση, η ίδια διαδικασία τραυματισμού που καθοδηγείται από το γλουταμινικό μπορεί να παίζει ρόλο. Η θεραπεία θα μπορούσε επομένως να βοηθήσει στη μείωση της πρόσθετης νευρολογικής βλάβης και σε αυτές τις περιπτώσεις, εάν αποδειχθεί αποτελεσματική στον άνθρωπο.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα αποτελέσματα αφορούν ακόμη ζωικά μοντέλα και δεν έχουν δοκιμαστεί ακόμη σε κλινικές δοκιμές.
Αλλά η Δρ. Άντζελα Ρούμπαν, μία από τους επικεφαλής της μελέτης, τόνισε ότι η σημασία της μελέτης έγκειται στον μετριασμό της δευτερογενούς βλάβης: «για την οποία δεν έχουν ανακαλυφθεί αποτελεσματικές θεραπείες μέχρι στιγμής». Αυτό περιλαμβάνει αλυσιδωτά προβλήματα όπως ο θάνατος νευρικών κυττάρων, η φλεγμονή και το οίδημα, καθώς και η διακοπή των σημάτων μεταξύ του εγκεφάλου και του σώματος.
«Εάν μπορέσουμε να επιβεβαιώσουμε τα αποτελέσματά μας στον άνθρωπο, η νέα προσέγγιση θα αντιπροσωπεύσει μια αληθινή παραδειγματική μεταβολή – από την υποστηρικτική φροντίδα και μόνο σε θεραπεία που πραγματικά μειώνει και ίσως ακόμη και αποτρέπει πλήρως την έκταση της βλάβης», είπε.
Η εταιρεία μεταφοράς τεχνολογίας Ramot του Πανεπιστημίου Τελ Αβίβ έχει θεσπίσει μια εμπορική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη της θεραπείας ως ταχείας, χαμηλού κόστους ενδοφλέβιας θεραπείας με στόχο τη μείωση της αναπηρίας και του βάρους της υγειονομικής περίθαλψης.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό με κριτές Inflammation and Regeneration.