Του Πέσαχ Μπένσον • 15 Μαρτίου 2026
Ιερουσαλήμ, 15 Μαρτίου 2026 (TPS-IL) — Ένα σαρκαστικό μήνυμα που εκτοξεύτηκε εναντίον ενός εχθρού που πλησίαζε πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια επανεμφανίστηκε κοντά στη Θάλασσα της Γαλιλαίας.
Αρχαιολόγοι ανακοίνωσαν την Κυριακή ότι ανέσκαψαν έναν σπάνιο μολύβδινο λίθο σφενδόνης από την ελληνιστική περίοδο κοντά στην αρχαία πόλη της Σουσίτας, ο οποίος φέρει επιγραφή μιας λέξης στα ελληνικά: «Μάθε». Ερευνητές λένε ότι το βλήμα πιθανότατα εκτοξεύτηκε από υπερασπιστές της πόλης κατά τη διάρκεια μιας πολιορκίας, επιφέροντας τόσο ένα σωματικό πλήγμα όσο και ένα ειρωνικό μήνυμα στους επιτιθέμενους.
Ο λίθος σφενδόνης ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια ανασκαφών που διεξήγαγαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Χάιφα εντός του Φυσικού Καταφυγίου Σουσίτας, το οποίο διαχειρίζεται η Αρχή Φύσης και Πάρκων του Ισραήλ.
«Μς λέει ότι χρησιμοποιούσαν τον ίδιο σαρκασμό με τους συντρόφους τους κατά τη διάρκεια της μάχης. Η ίδια η ιδέα είναι ευρέως γνωστή», δήλωσε στο The Press Service of Israel ο δρ. Μάικλ Άιζενμπεργκ από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας Zinman του Πανεπιστημίου της Χάιφα. Ο Άιζενμπεργκ ηγήθηκε της μελέτης μαζί με τη δρ. Αρλέτα Κομπλέφσκα, επίσης από το Πανεπιστήμιο της Χάιφα.
«Μας λέει κάτι για την αίσθηση του χιούμορ του τύπου που καθόταν στο βουνό πάνω από τη Θάλασσα της Γαλιλαίας και δεχόταν επίθεση, πιθανότατα από τον ελληνιστικό στρατό – ή ίσως τον ασμοναϊκό στρατό, ποιος ξέρει; Είναι ενδιαφέρον, είναι μοναδικό, και η χρήση της προστακτικής έγκλισης είναι επίσης πολύ περίεργη», πρόσθεσε ο Άιζενμπεργκ.
Η Σουσίτα, γνωστή στα ελληνικά ως Ίππος, ήταν μια οχυρωμένη πόλη με θέα στην ανατολική ακτή της Θάλασσας της Γαλιλαίας. Ιδρυμένη κατά την ελληνιστική περίοδο, έγινε αργότερα μέρος της Δεκάπολης, μιας ομάδας πόλεων στην ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με ισχυρή ελληνική πολιτιστική επιρροή. Η υπερυψωμένη θέση της σε έναν απότομο λόφο την καθιστούσε στρατηγικό προπύργιο που ήλεγχε τις διαδρομές γύρω από τη λίμνη.
Το νεοανακαλυφθέν βλήμα έχει διαστάσεις 3,2 επί 1,95 εκατοστά και ζυγίζει 38 γραμμάρια, αν και οι ερευνητές εκτιμούν ότι αρχικά ζύγιζε περίπου 45 γραμμάρια πριν υποστεί ζημιά από την πρόσκρουση. Βρέθηκε περίπου 260 μέτρα νότια του τείχους της πόλης, κοντά σε έναν αρχαίο δρόμο και κοντά στην περιοχή του νεκροταφείου. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι η τοποθεσία του υποδηλώνει ότι εκτοξεύτηκε εναντίον εχθρικών δυνάμεων που προχωρούσαν προς την πόλη.

Ένας λίθος σφενδόνης 2.000 ετών που φέρει τη λέξη «μάθε» ανακαλύφθηκε από Ισραηλινούς αρχαιολόγους στα Υψίπεδα του Γκολάν. Φωτογραφία του δρ. Μάικλ Άιζενμπεργκ/TPS-IL
Οι μολύβδινες σφαίρες σφενδόνης ήταν από τις πιο κοινές μορφές πυρομαχικών στην αρχαία πολεμική τέχνη. Παράγονταν με την έκχυση λιωμένου μολύβδου σε απλές πέτρινες μήτρες, μια διαδικασία που μπορούσε να πραγματοποιηθεί γρήγορα, ακόμη και κατά τη διάρκεια στρατιωτικών εκστρατειών.
Είπε στο TPS-IL ότι αυτά τα όπλα που χρησιμοποιούνταν σε όλο τον κόσμο κατά την ελληνική περίοδο ήταν «απλώς λείοι, αμυγδαλόσχημοι λίθοι χωρίς τίποτα προστεθειμένο σε αυτούς». Μερικές φορές, έφεραν το όνομα μιας πόλης ή ενός διοικητή, ή σύμβολα που συνδέονταν με Έλληνες θεούς.
«Μόνο στη Σουσίτα έχουν ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής 69 βλήματα, αλλά αυτός είναι ο πρώτος στον κόσμο στον οποίο εμφανίζεται η επιγραφή “Μάθε”», δήλωσε ο Άιζενμπεργκ.
Η λέξη «μάθε», είπε, «είναι τοπικό σαρκαστικό χιούμορ από τους υπερασπιστές της πόλης που ήθελαν να δώσουν ένα μάθημα στους εχθρούς τους, σε συνδυασμό με ένα σαφές κλείσιμο του ματιού: “έμαθαν ένα μάθημα”», πρόσθεσε ο Άιζενμπεργκ.
Παρά το μικρό τους μέγεθος, τα βλήματα ήταν εξαιρετικά αποτελεσματικά. Ένας έμπειρος σφενδονιστής μπορούσε να πλήξει στόχους από απόσταση μεγαλύτερη των 300 μέτρων.
«Η επιγραφή που βρέθηκε εδώ δεν είναι γνωστή από καμία άλλη τοποθεσία μέχρι στιγμής», δήλωσε ο Άιζενμπεργκ.
Η μελέτη που περιγράφει την ανακάλυψη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Palestine Exploration Quarterly.




