Του Πέσες Μπένσον • 12 Μαΐου 2026

Ιερουσαλήμ, 12 Μαΐου 2026 (TPS-IL) — Το Ισραήλ εισήλθε στον πόλεμο στη Γάζα αντιμετωπίζοντας κρίσιμες ελλείψεις πυρομαχικών λόγω ετών αποτυχίας ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής όπλων, σύμφωνα με έκθεση του κρατικού ελεγκτή που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη.

Περισσότερα από 2 χρόνια πολέμου «ανέδειξαν περαιτέρω την ανάγκη του Ισραήλ να ενισχύσει την ανεξαρτησία της παραγωγής όπλων “Μπλε και Λευκό” και να μειώσει την εξάρτηση από ξένες χώρες και διεθνή συμφέροντα στην προμήθεια όπλων, πρώτων υλών και εξαρτημάτων απαραίτητων για την παραγωγή», δήλωσε ο κρατικός ελεγκτής Ματανιάχου Ένγκλμαν.

Πρόσθεσε ότι η απώλεια δυνατοτήτων εγχώριας παραγωγής για διάστημα μεγαλύτερο της μίας δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένου του τερματισμού το 2012 της ικανότητας παραγωγής βασικής πρώτης ύλης, αύξησε την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές και δυσχέρανε τις συνθήκες στο πεδίο της μάχης για τους στρατιώτες.

Ο κρατικός ελεγκτής εξετάζει ανεξάρτητα την κυβερνητική ετοιμότητα και αποτελεσματικότητα.

Η έκθεση εξέτασε την πολιτική αμυντικής παραγωγής «Μπλε και Λευκό» του Ισραήλ, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι βασικά οπλικά συστήματα και πυρομαχικά κατασκευάζονται εγχώρια ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από ξένους προμηθευτές σε καιρό πολέμου.

Σύμφωνα με τον έλεγχο, οι διαδοχικές κυβερνήσεις απέτυχαν από το 2007 να αντιμετωπίσουν τις συνεχιζόμενες ελλείψεις στη δυναμικότητα αμυντικής παραγωγής παρά τις επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις και εσωτερικές συζητήσεις.

Ο Ένγκλμαν δήλωσε ότι το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας δεν πραγματοποίησε ειδικές συζητήσεις σχετικά με την ανεξαρτησία της αμυντικής παραγωγής πριν από τον πόλεμο, ενώ το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας απέτυχε επίσης να δρομολογήσει στρατηγικές συζητήσεις ετοιμότητας παρά την εντολή του.

Ο έλεγχος διαπίστωσε ότι η Israel Aerospace Industries και η Rafael Advanced Defense Systems απορρόφησαν σημαντικό κόστος ενόψει του πολέμου για να διατηρήσουν τη συνέχιση της παραγωγής. Ένα στέλεχος φέρεται να δήλωσε ότι το υπουργείο Άμυνας δεν αποζημίωσε πλήρως τις επενδύσεις έκτακτης ανάγκης που χρησιμοποιήθηκαν για την επέκταση της δυναμικότητας. Ο Ένγκλμαν προειδοποίησε ότι η εξάρτηση από κρατικές αμυντικές εταιρείες για την αντιστάθμιση συστημικών κενών ούτε ρυθμίζεται επίσημα ούτε είναι βιώσιμη.

Η απάντηση του υπουργείου Άμυνας

Σε απάντηση, το υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι η ανεξαρτησία στον τομέα των όπλων βρίσκεται «στο επίκεντρο της στρατηγικής του υπουργείου» και ότι προωθεί ένα σχέδιο πολλών δισεκατομμυρίων σέκελ για την επέκταση της εγχώριας παραγωγής στο πλαίσιο του «Μπλε και Λευκό».

Το υπουργείο ανέφερε ότι έχει δημιουργηθεί νέα υποδομή παραγωγής και έχουν επεκταθεί οι υπάρχουσες γραμμές σε περίπου 20 κρίσιμους τομείς. Πρόσθεσε ότι τα μέτρα ενόψει του πολέμου αύξησαν σημαντικά την παραγωγή μέσω της βελτιωμένης διαχείρισης πρώτων υλών, της άρσης των σημείων συμφόρησης και της διεύρυνσης του εργατικού δυναμικού της αμυντικής βιομηχανίας.

Επίσης, υπογράμμισε ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο προμηθειών και οικοδόμησης δυνάμεων στο πλαίσιο του «Υπερασπιστή του Ισραήλ», το οποίο εγκρίθηκε από τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Άμυνας, με εκτιμώμενο εύρος περίπου 350 δισεκατομμυρίων σέκελ (120,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων) ανά δεκαετία.

Τα εμπάργκο και η παγκόσμια ζήτηση πίεσαν την αλυσίδα εφοδιασμού

Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον επακόλουθο πόλεμο στη Γάζα, η αλυσίδα αμυντικού εφοδιασμού του Ισραήλ αντιμετώπισε πρόσθετη πίεση. Σύμφωνα με την έκθεση, αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων στενών συμμάχων, επέβαλαν επίσημους ή ανεπίσημους περιορισμούς στις εξαγωγές εξαρτημάτων όπλων και πρώτων υλών κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Σε μία περίπτωση, ένα κρίσιμο υλικό που χρησιμοποιείται στην παραγωγή πυρομαχικών έγινε εξαιρετικά δύσκολο να αποκτηθεί μετά από εμπάργκο ξένου κράτους. Ο Ένγκλμαν έγραψε ότι η προκύπτουσα έλλειψη έφτασε «σε επίπεδο που έθεσε σε κίνδυνο τις ζωές των μαχητών», χωρίς να κατονομάζει το υλικό ή το σύστημα που εμπλέκεται.

Η έκθεση σημείωσε επίσης ότι η παγκόσμια ζήτηση για στρατιωτικό εξοπλισμό αυξήθηκε ραγδαία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, οδηγώντας σε απότομες αυξήσεις τιμών. Το κόστος για ορισμένα εξαρτήματα που παραγγέλθηκαν μετά την έναρξη του πολέμου αυξήθηκε μεταξύ 25% και 365%.

Διαπίστωσε ότι η μείωση των παραγγελιών πυρομαχικών μεταξύ των τελών του 2016 και των μεσών του 2023 αποδυνάμωσε τις γραμμές παραγωγής, αφήνοντάς τες λιγότερο προετοιμασμένες για την αύξηση της ζήτησης μετά την 7η Οκτωβρίου. Η εγχώρια παραγωγή ορισμένων πρώτων υλών από το Ισραήλ είχε επίσης τερματιστεί περισσότερο από μια δεκαετία νωρίτερα για εμπορικούς λόγους, αυξάνοντας την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές που αργότερα επέβαλαν περιορισμούς.

Η επανενεργοποίηση των αδρανών γραμμών παραγωγής κατά τη διάρκεια του πολέμου κόστισε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.

Ο Ένγκλμαν άσκησε κριτική σε πολλαπλά επίπεδα της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του υπουργείου Άμυνας και των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, για την αποτυχία αντιμετώπισης μακροχρόνιων ελλείψεων παρά τις επαναλαμβανόμενες συζητήσεις από το 2007. Ο πρώην πρωθυπουργός Γιαΐρ Λαπίντ αρνήθηκε να συναντηθεί με το προσωπικό του ελεγκτή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ελέγχου.

Μια δημόσια συμβουλευτική επιτροπή τον Ιανουάριο του 2025 συνέστησε αργότερα επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων σέκελ για την επέκταση της εγχώριας παραγωγικής ικανότητας. Ωστόσο, ο Ένγκλμαν προειδοποίησε ότι έως τα μέσα του 2025 είχε δεσμευτεί μόνο περιορισμένη χρηματοδότηση, προειδοποιώντας ότι χωρίς διαρκή εποπτεία και εφαρμογή, οι διαρθρωτικές αδυναμίες που εντοπίστηκαν θα μπορούσαν να παραμείνουν σε μελλοντικές συγκρούσεις.