Του Πεσάχ Μπένενσον • 15 Ιανουαρίου 2026
Ιερουσαλήμ, 15 Ιανουαρίου, 2026 (TPS-IL) — Όταν η θεραπεία για τον παιδικό καρκίνο τελειώνει, οι συναισθηματικές συνέπειες συχνά συνεχίζονται για πολύ καιρό μετά, σύμφωνα με μια νέα ισραηλινή μελέτη που δείχνει επίμονη ψυχολογική δυσφορία τόσο στους επιζώντες όσο και στους γονείς τους περισσότερο από έναν χρόνο μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Η μελέτη, η οποία διεξήχθη από κοινού από το Πανεπιστήμιο Μπαρ-Ιλάν και το Ιατρικό Κέντρο Σέμπα στο Ραмат Γκαν, διαπίστωσε ότι τα συμπτώματα μετατραυματικού στρες, άγχους και κατάθλιψης παραμένουν κοινά πολύ μετά την επιβίωση. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη μακροπρόθεσμη ψυχολογική επιβάρυνση του παιδιατρικού καρκίνου, ακόμη και μετά την επίτευξη ιατρικής ανάρρωσης.
Υπολογίζεται ότι 400.000 παιδιά και έφηβοι νοσούν από καρκίνο κάθε χρόνο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά διαφέρουν σημανativamente ανάλογα με την περιοχή. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, περισσότερο από το 80 τοις εκατό των παιδιών με διάγνωση καρκίνου έχουν ποσοστό πενταετούς επιβίωσης, αλλά στις φτωχότερες περιοχές, τα ποσοστά επιβίωσης είναι συχνά κάτω από 30 τοις εκατό.
Η έρευνα διεξήχθη υπό την ηγεσία της Μάγια Γιαρντένι, υποψήφιας διδάκτορος στο Πανεπιστήμιο Μπαρ-Ιλάν και ανώτερης ψυχολόγου στο Παιδιατρικό Αιματο-Ογκολογικό Τμήμα του Ιατρικού Κέντρου Σέμπα. Τη μελέτη επέβλεψαν η καθ. Νταλίτ Μοδάν-Μόσες του Σέμπα και η καθ. Ιλανίτ Χασόν-Οχαγιόν του Τμήματος Ψυχολογίας του Μπαρ-Ιλάν. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Pediatric Research.
Οι ερευνητές τόνισαν ότι το τράυμα στον παιδιατρικό καρκίνο δεν πηγάζει από ένα μεμονωμένο βίαιο περιστατικό αλλά από παρατεταμένη έκθεση σε φόβο, επεμβατικές ιατρικές πράξεις, επαναλαμβανόμενες νοσηλείες και συνεχή αβεβαιότητα. Αυτές οι εμπειρίες μπορούν να αφήσουν διαρκείς συναισθηματικές ουλές στα παιδιά και τις οικογένειές τους.
«Ακόμη και μετά το τέλος της θεραπείας, τα παιδιά και οι γονείς τους μπορούν να συνεχίσουν να βιώνουν υψηλά επίπεδα στρες, άγχους και κατάθλιψης», δήλωσε η Χασόν-Οχαγιόν, η οποία διευθύνει το Εργαστήριο Ψυχολογίας Αποκατάστασης του Μπαρ-Ιλάν. «Ο παιδιατρικός καρκίνος είναι ένα κοινό ταξίδι αβεβαιότητας και φόβου. Η μελέτη μας δείχνει πόσο κρίσιμο είναι να εξετάζονται τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς και να παρέχεται συνεχής συναισθηματική υποστήριξη για πολύ καιρό μετά την επιβίωση».
Σε αντίθεση με πολλές άλλες ιατρικές καταστάσεις, ο παιδιατρικός καρκίνος βιώνεται από κοινού από τα παιδιά και τους φροντιστές τους. Οι γονείς συνοδεύουν τα παιδιά τους στη διάγνωση, τη θεραπεία και την ανάρρωση, μοιραζόμενοι το συνεχιζόμενο αίσθημα απειλής και απώλειας ελέγχου. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η κοινή έκθεση μπορεί να μεταφραστεί σε διαρκή ψυχολογική δυσφορία και για τα δύο μέρη.
Για να διερευνήσουν αυτές τις επιπτώσεις, οι ερευνητές διεξήγαγαν μια συγχρονική μελέτη στην οποία συμμετείχαν 118 επιζώντες παιδιατρικού καρκίνου ηλικίας από 7 έως 21 ετών, μαζί με τους γονείς τους. Όλοι οι συμμετέχοντες βρίσκονταν τουλάχιστον έναν χρόνο μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Τα συμπτώματα μετατραυματικού στρες, άγχους και κατάθλιψης αξιολογήθηκαν με τη χρήση επικυρωμένων ερωτηματολογίων, παράλληλα με ιατρικά και κοινωνικοδημογραφικά δεδομένα που αντλήθηκαν από τα νοσοκομειακά αρχεία.
Συλλέγοντας πληροφορίες τόσο από τα παιδιά όσο και από τους γονείς, η μελέτη επέτρεψε άμεσες συγκρίσεις μεταξύ των εμπειριών που ανέφεραν οι ίδιοι οι επιζώντες και των αντιλήψεων των γονέων τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ψυχολογική δυσφορία παραμένει εξαιρετικά διαδεδομένη κατά την περίοδο επιβίωσης και ότι τα συμπτώματα τραύματος, άγχους και κατάθλιψης τείνουν να είναι στενά συνδεδεμένα.
Ένα αξιοσημείωτο εύρημα ήταν ότι οι εκτιμήσεις των γονέων για τη συναισθηματική κατάσταση των παιδιών τους συχνά συνδέονταν ισχυρότερα με τα δικά τους επίπεδα δυσφορίας παρά με τα συμπτώματα που ανέφεραν τα ίδια τα παιδιά. Αυτό υποδηλώνει ότι το ανεπίλυτο γονικό τραύμα μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεται η ευημερία των παιδιών κατά τη φροντίδα παρακολούθησης.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα ευρήματα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για την κλινική πράξη. Η μακροπρόθεσμη παιδιατρική ογκολογική παρακολούθηση, υποστηρίζουν, θα πρέπει να επεκταθεί πέρα από την παρακολούθηση της σωματικής υγείας ώστε να περιλαμβάνει τη συνεχή ψυχολογική αξιοποίηση τόσο των επιζώντων όσο και των γονέων τους. Η απόδοση μεγαλύτερης βαρύτητας στις αναφορές των ίδιων των παιδιών και η παροχή εξατομικευμένης ψυχοκοινωνικής υποστήριξης καθ’ όλη τη διάρκεια της επιβίωσης θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα για τις οικογένειες.
Τα ευρήματα της μελέτης έχουν σαφείς πρακτικές επιπτώσεις για τη φροντίδα του παιδικού καρκίνου. Τα νοσοκομεία και οι κλινικές μπορούν να εφαρμόσουν μακροπρόθεσμους ψυχολογικούς ελέγχους τόσο για τους επιζώντες όσο και για τους γονείς τους, αναγνωρίζοντας ότι η δυσφορία, το άγχος και η κατάθλιψη συχνά επιμένουν πολύ πέρα από τη θεραπεία. Η παροχή στοχευμένης ψυχοκοινωνικής υποστήριξης —όπως συμβουλευτική, οικογενειακή θεραπεία και ομάδες υποστήριξης— μπορεί να βοηθήσει τόσο τα παιδιά όσο και τους φροντιστές να διαχειριστούν τις συνεχιζόμενες συναισθηματικές προκλήσεις. Επιπλέον, η έρευνα δείχνει επίσης ότι οι κλινικοί γιατροί πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στις αυτοαναφορές των παιδιών για την ευημερία τους, καθώς οι αντιλήψεις των γονέων μπορεί να μην αντικατοπτρίζουν πάντα με ακρίβεια την εμπειρία του παιδιού τους.
Οι επιστήμονες διεξάγουν τώρα μια μελέτη παρακολούθησης εξετάζοντας εάν η ψυχοθεραπεία που επικεντρώνεται στο τραύμα για γονείς επιζώντων παιδιατρικού καρκίνου μπορεί να μειώσει τα μακροπρόθεσμα συμπτώματα και να βελτιώσει τη συνολική οικογενειακή ευημερία.




