Ιερουσαλήμ, 27 Οκτωβρίου 2025 (TPS-IL) — Ισραηλινοί και Αμερικανοί επιστήμονες ανέπτυξαν μια γονιδιακή θεραπεία που θα μπορούσε να βελτιώσει δραματικά τη ζωή ανθρώπων με διαταραχές ακοής και ισορροπίας που προκαλούνται από δυσλειτουργία του εσωτερικού αυτιού, ανακοίνωσε το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ. Η νέα προσέγγιση όχι μόνο προστατεύει τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για αυτές τις αισθήσεις, αλλά το κάνει πιο αποτελεσματικά από τις υπάρχουσες θεραπείες, προσφέροντας δυνητικά μακροπρόθεσμη ανακούφιση για καταστάσεις που επί του παρόντος δεν έχουν θεραπεία.
Η απώλεια ακοής είναι μία από τις πιο κοινές αισθητηριακές αναπηρίες παγκοσμίως, επηρεάζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, πάνω από 430 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως βιώνουν εξουθενωτική απώλεια ακοής, και αυτός ο αριθμός προβλέπεται να αυξηθεί σε πάνω από 700 εκατομμύρια έως το 2050. Περίπου οι μισές περιπτώσεις συγγενούς απώλειας ακοής — δηλαδή απώλειας ακοής που υπάρχει από τη γέννηση — προκαλούνται από γενετικούς παράγοντες, κάτι που αποτελεί ακριβώς το είδος του προβλήματος στο οποίο στοχεύει αυτή η νέα θεραπεία.
Επιπλέον, οι διαταραχές ισορροπίας που συνδέονται με τη δυσλειτουργία του εσωτερικού αυτιού είναι επίσης ευρέως διαδεδομένες, ειδικά μεταξύ των ηλικιωμένων ενηλίκων. Ο ίλιγγος και τα χρόνια αιθουσαία προβλήματα επηρεάζουν εκτιμώμενο 15–20% των ενηλίκων κάποια στιγμή στη ζωή τους, οδηγώντας συχνά σε πτώσεις, τραυματισμούς και μειωμένη ποιότητα ζωής. Όταν οι διαταραχές ισορροπίας προκαλούνται από γενετικές ανωμαλίες του εσωτερικού αυτιού, δεν υπάρχουν επί του παρόντος θεραπείες που να αποτρέπουν την εξέλιξη. Η θεραπεία εστιάζει στη διαχείριση των συμπτωμάτων ή στην αποκατάσταση.
Η νέα γονιδιακή θεραπεία «συνιστά μια βελτίωση σε σχέση με τις υπάρχουσες στρατηγικές, καταδεικνύοντας αυξημένη αποτελεσματικότητα και υπόσχεση για τη θεραπεία ενός ευρέος φάσματος μεταλλάξεων που προκαλούν απώλεια ακοής», δήλωσε η καθ. Karen Avraham, κοσμήτορας της Σχολής Ιατρικών και Επιστημών Υγείας Gray, η οποία ηγήθηκε της μελέτης μαζί με τη διδακτορική φοιτήτρια Roni Hahn. Η έρευνα, που διεξήχθη με τον καθ. Jeffrey Holt και τη δρ. Gwenaëlle Géléoc από το Νοσοκομείο Παίδων του Βοστώνης και την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, υποστηρίχθηκε από το Διθνές Επιστημονικό Ίδρυμα ΗΠΑ-Ισραήλ, τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας/NIDCD και το Πρόγραμμα Πρωτοποριακής Έρευνας του Επιστημονικού Ιδρύματος του Ισραήλ.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό EMBO Molecular Medicine.
Η θεραπεία αντιμετωπίζει και τα δύο ζητήματα
«Το εσωτερικό αυτί αποτελείται από δύο στενά συντονισμένα συστήματα: το ακουστικό σύστημα, το οποίο ανιχνεύει, επεξεργάζεται και μεταδίδει ηχητικά σήματα στον εγκέφαλο, και το αιθουσαίο σύστημα, το οποίο επιτρέπει τον χωρικό προσανατολισμό και την ισορροπία. Ένα ευρύ φάσμα γενετικών παραλλαγών μπορεί να επηρεάσει αυτά τα συστήματα, οδηγώντας σε νευροαισθητήρια απώλεια ακοής και προβλήματα ισορροπίας. Η απώλεια ακοής είναι η πιο κοινή αισθητηριακή αναπηρία παγκοσμίως, και πάνω από τις μισές συγγενείς περιπτώσεις προκαλούνται από γενετικούς παράγοντες», εξήγησε η Avraham. «Οι τρέχουσες θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν στην αντίληψη του ήχου αλλά δεν αποτρέπουν τον κυτταρικό εκφυλισμό ούτε αποκαθιστούν την ισορροπία. Στόχος μας ήταν να αναπτύξουμε μια θεραπεία που αντιμετωπίζει και τα δύο ζητήματα».
Η Hahn περιέγραψε τη θεραπευτική στρατηγική. «Η γονιδιακή θεραπεία έχει αναδειχθεί ως μια ισχυρή προσέγγιση για μια σειρά γενετικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένης της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας και της συγγενούς αμαύρωσης Leber, καθώς και στην ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Χρησιμοποιούμε τροποποιημένους ιογενείς φορείς για να μεταφέρουμε λειτουργικά αντίγραφα γονιδίων απευθείας στα κύτταρα-στόχους. Πλλές θεραπείες βασίζονται σε αδενο-συσχετισμένους ιούς (AAV), οι οποίοι δείχνουν τώρα υπόσχεση σε κλινικές δοκιμές για την απώλεια ακοής».
Η ομάδα επικεντρώθηκε σε μεταλλάξεις στο γονίδιο CLIC5, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διατήρηση των τριχωτών κυττάρων στο εσωτερικό αυτί. Η απώλεια του CLIC5 οδηγεί πρώτα σε βλάβη της ακοής και αργότερα σε προβλήματα ισορροπίας. Χρησιμοποιώντας έναν αυτοσυμπληρούμενο φορέα AAV, ή scAAV, η θεραπεία πέτυχε ταχύτερη και αποτελεσματικότερη παράδοση στα τριχωτά κύτταρα ενώ χρησιμοποίησε χαμηλότερες δόσεις από τις συμβατικές προσεγγίσεις. Σε θεραπευμένα ζωικά μοντέλα, απέτρεψε τον εκφυλισμό των τριχωτών κυττάρων και διατήρησε τόσο την ακοή όσο και την ισορροπία.
Η νέα γονιδιακή θεραπεία θα μπορούσε να αλλάξει θεμελιωδώς το θεραπευτικό τοπίο για άτομα που γεννιούνται με γενετικές διαταραχές ακοής και ισορροπίας. Στοχεύοντας άμεσα μεταλλάξεις σε γονίδια όπως το CLIC5, η θεραπεία έχει τη δυνατότητα να αποτρέψει ή ακόμα και να αντιστρέψει την απώλεια ακοής προτού γίνει σοβαρή, προσφέροντας ένα επίπεδο παρέμβασης πέ πέρα από αυτό που μπορούν να προσφέρουν τα ακουστικά βαρηκοΐας ή τα κοχλιακά εμφυτεύματα. Ταυτόχρονα, προστατεύει τα εύθραυστα τριχωτά κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την ισορροπία, γεγονός που θα μπορούσε να μειώσει ή να αποτρέψει αιθουσαία προβλήματα που συχνά οδηγούν σε πτώσεις και τραυματισμούς.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η προσέγγιση θα μπορούσε να προσαρμοστεί ώστε να αντιμετωπίσει ένα ευρύ φάσμα γενετικών μεταλλάξεων που προκαλούν δυσλειτουργία του εσωτερικού αυτιού, ανοίγοντας τον δρόμο για θεραπείες που βοηθούν πολλοί περισσότερους ανθρώπους από ό,τι οι τρέχουσες θεραπείες. Για τα παιδιά που γεννιούνται με συγγενείς ανωμαλίες, η έγκαιρη παρέμβαση θα μπορούσε να διασφαλίσει τη φυσιολογική ανάπτυξη της ακοής και της ισορροπίας, βελτιώνοντας δραματικά την ποιότητα ζωής και μειώνοντας την ανάγκη για μακροχρόνια ιατρική ή υποστηρικτική αποκατάσταση.
«Για εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει την πρόληψη της προοδευτικής αναπηρίας αντί απλώς τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Ελπίζουμε ότι αυτά τα ευρήματα θα ανοίξουν τον δρόμο για γονιδιακές θεραπείες που αποκαθιστούν πραγματικά την ποιότητα ζωής», δήλωσε η Avraham.




