Ιερουσαλήμ, 7 Απριλίου 2025 (TPS-IL) — Σε μια πρωτοποριακή πρόοδο στον τομέα της κβαντικής μηχανικής και της οπτικής εξαιρετικά υψηλών ταχυτήτων, Ισραηλινοί επιστήμονες αποκάλυψαν μια νέα τεχνική που θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στις τεχνολογίες υπολογιστών και επικοινωνιών υψηλής ταχύτητας.
Η έρευνα δείχνει πώς ένας ισχυρός παλμός λέιζερ μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στις θεμελιώδεις ιδιότητες ενός υλικού εντός ατοδευτερολέπτων — μιας μονάδας χρόνου τόσο σύντομης που το ίδιο το φως διασχίζει μόνο το πλάτος ενός άτομου υδρογόνου σε αυτό το διάστημα.
«Μόλις μάθουμε πώς να εντοπίζουμε το “ταξίδι” μεμονωμένων ηλεκτρονίων μεταξύ ενεργειακών επιπέδων σε ένα υλικό, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το φως και τη γνώση που έχουμε αποκτήσει σχετικά με τις επιδράσεις του για να αλλάξουμε σκόπιμα και με ακρίβεια τις ιδιότητες του υλικού εντός εκατοντάδων ή δεκάδων ατοδευτερολέπτων», δήλωσε η καθ. Νιρίτ Ντουντόβιτς, από το Τμήμα Φυσικής Σύνθετων Συστημάτων του Ινστιτούτου Weizmann, η οποία ηγήθηκε της έρευνας.
«Με βάση αυτή τη δυνατότητα, ενδέχεται να αναπτυχθούν οι ταχύτεροι επεξεργαστές που μπορούν να παραχθούν, οι οποίοι θα επιταχύνουν κατά τάξεις μεγέθους τον ρυθμό με τον οποίο μεταδίδεται ή επεξεργάζεται η πληροφορία», εξήγησε η ίδια.
Δημοisευμένη στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές Nature Photonics, η μελέτη επικεντρώνεται στην πρωτοποριακή ανακάλυψη ότι οι έντονοι παλμοί λέιζερ μπορούν να μεταβάλουν ραγδαία τη συμπεριφορά ενός υλικού, μετατρέποντάς το από αγωγό σε μονωτή, ή αλλάζοντας τη διαφάνειά του. Ενώ τέτοιες μετασχηματιστές μετασχηματισμοί ήταν προηγουμένως κατανοητοί στη θεωρία, η αποτύπωσή τους σε πραγματικό χρόνο υπήρξε μια μνημειώδης πρόκληση λόγω των ακραίων χρονικών κλιμάτων που εμπλέκονται.
Για να ξεπεράσουν αυτό το εμπόδιο, η ομάδα της Ντουντόβιτς ανέπτυξε μια καινοτόμο τεχνική διπλού λέιζερ. Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές Όμερ Κένλερ, Τشεν Μορ και Νόα Γιάφε έπαιξαν βασικό ρόλο στον σχεδιασμό της μεθόδου, η οποία χρησιμοποιεί δύο ακριβώς χρονισμένες δέσμες λέιζερ. Η πρώτη δέσμη, που αποτελείται από σχετικά μακρείς παλμούς, αλληλεπίδρασε με το υλικό για να προκαλέσει την επιθυμητή αλλαγή. Ταυτόχρονα, μια δεύτερη δέσμη εξαιρετικά σύντομων παλμών ατοδευτερολέπτων λειτουργεί σαν κάμερα υψηλής ταχύτητας, αποτυπώνοντας την καθυστέρηση καθώς το φως περνά μέσα από το τροποποιημένο υλικό. Συνδυάζοντας τα δεδομένα από αυτές τις δέσμες και αναλύοντας το προκύπτον μοτίβο συμβολής, η ομάδα μπόρεσε να ανασυνθέσει τις αλλαγές στο υλικό με πρωτοφανή ακρίβεια.
«Αυτή η μέθοδος είναι σαν μια εφαρμογή πλοήγησης για ηλεκτρόνια», εξήγησε η Ντουντόβιτς. «Ακριβώς όπως εφαρμογές όπως το Waze εκτιμούν τον χρόνο ταξιδιού, η μέθοδός μας ανασυνθέτει το “πρόγραμμα ταξιδιού” του ηλεκτρονίου μέσω του υλικού αναλύοντας πόσο καθυστέρησε το φως. Από αυτό, μαθαίνουμε πώς τα ενεργειακά επίπεδα του υλικού ανταποκρίθηκαν στο φως».
Η ικανότητα παρακολούθησης του ταξιδιού του ηλεκτρονίου μέσα σε ένα υλικό και παρατήρησης του τρόπου με τον οποίο μετατοπίζονται τα ενεργειακά επίπεδα του υλικού ανοίγει νέες τεράστιες δυνατότητες στον τομέα της κβαντικής μηχανικής. Η ομάδα της Ντουντόβιτς έδειξε ότι οι έντονοι παλμοί λέιζερ θα μπορούσαν να διαχωρίσουν, να συγχωνεύσουν ή να αναδιατάξουν αυτά τα ενεργειακά επίπεδα σε πραγματικό χρόνο. Η ανακάλυψη δεν είναι απλώς μια παρατήρηση — παρέχει ένα εργαλείο για τον έλεγχο της φυσικής κατάστασης του υλικού με ακρίβεια σε κβαντικές ταχύτητες.
Οι επιπτώσεις αυτής της έρευνας εκτείνονται πολύ πέρα από το εργαστήριο. Η ικανότητα χειρισμού και παρακολούθησης εξαιρετικά γρήγορων αλλαγών στις ιδιότητες των υλικών έχει βαθιές εφαρμογές στην ανάπτυξη επεξεργαστών και τεχνολογιών επικοινωνίας επόμενης γενιάς. «Οι ανακαλύψεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη γρήγορων επεξεργαστών που θα επιταχύνουν τον ρυθμό με τον οποίο μεταδίδεται ή επεξεργάζεται η πληροφορία κατά τάξεις μεγέθους», τόνισε η Ντουντόβιτς.
Η ανακάλυψη θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει στη δημιουργία επεξεργαστών που λειτουργούν σε ταχύτητες πολύ πέρα από τις δυνατότητες της τρέχουσας τεχνολογίας. Χρησιμοποιώντας το φως, αντί για τον ηλεκτρισμό, για να χειριστούν τις κβαντικές καταστάσεις των υλικών, αυτοί οι επεξεργαστές θα μπορούσαν να επεξεργάζονται δεδομένα σε οπτικές ή ακόμη και σε ταχύτητες ατοδευτερολέπτων, ενισχύοντας σημαντικά την υπολογιστική ισχύ και την ενεργειακή απόδοση.
Εκτός από τους υπολογιστές, η νέα τεχνική υπόσχεται πολλά για την επικοινωνία υψηλής ταχύτητας και την ανάπτυξη κβαντικών συσκευών. Η ικανότητα χειρισμού του δείκτη διάθλασης των υλικών σε τόσο λεπτές κλίμακες θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία οπτικών διακοπτών και διαμορφωτών που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες της τρέχουσας τεχνολογίας οπτικών ινών.




