Των Pesach Benson και Omer Novoselsky • 21 Οκτωβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 21 Οκτωβρίου 2026 (TPS-IL) — Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ ωθείται σε έναν απροσδόκητο ρόλο ενόψει των επόμενων εκλογών: να διαιτητεύει διαφορές σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, την πολιτική προπαγάνδα και το κατασκευασμένο περιεχόμενο που μπορεί να κάνει γεγονότα που δεν συνέβησαν ποτέ να φαίνονται αληθινά.

Ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου, η επιτροπή εισήγαγε απαιτήσεις σήμανσης για την προεκλογική προπαγάνδα που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη, ενώ ο πρόεδρός της, ο δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Νόαμ Σόλμπεργκ, διέταξε την αφαίρεση βίντεο που κρίθηκαν παραπλανητικά. Ωστόσο, ειδικοί δήλωσαν στο The Press Service of Israel ότι η επιβολή έχει όρια και ότι άλλες δημοκρατίες αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις, καθώς το κατασκευασμένο περιεχόμενο και οι συντονισμένες διαδικτυακές εκστρατείες περιπλέκουν τις προσπάθειες διάκρισης των γνήσιων πολιτικών πληροφοριών από τη χειραγώγηση.

«Το πρόβλημα δεν έγκειται στη χρήση της ίδιας της τεχνολογίας, αλλά στην προσπάθεια απόκρυψής της», δήλωσε στο TPS-IL ο Αβιάντ Νιμεκόφσκι, αναπληρωτής γενικός νομικός σύμβουλος της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής. Περιέγραψε την πολιτική πειθώ ως θεμελιώδη για τη δημοκρατία, αλλά είπε ότι προκύπτουν προβλήματα όταν οι εκστρατείες επιχειρούν να παραπλανήσουν το κοινό.

Το Ισραήλ εισήγαγε μια προσωρινή νομοθετική τροπολογία που απαιτεί από την εκλογική προπαγάνδα η οποία δημιουργείται με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης να φέρει ρητή σήμανση που να την προσδιορίζει ως τεχνητά παραγόμενη. Η επιτροπή δημιούργησε επίσης μια ειδική ομάδα για τη μελέτη της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων μορφών δυνητικά παράνομης πολιτικής επιρροής, διατηρώντας παράλληλα επαφή με εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένων των Facebook, Microsoft και Google.

«Είμαστε μεταξύ των πρώτων στον κόσμο που εφαρμόζουν ένα τέτοιο μέτρο», δήλωσε ο Νιμεκόφσκι, προσθέτοντας ότι η αποτελεσματικότητά του θα αξιολογηθεί με την πάροδο του χρόνου.

Όταν ο καθένας μπορεί να φτιάξει ένα πλαστό

Η επιτροπή μπορεί να εκδώσει ασφαλιστικά μέτρα μέσα σε λίγα λεπτά ή ώρες, αλλά η αφαίρεση ενός βίντεο δεν εμποδίζει την εκ νέου ανάρτησή του αλλού. Ο Νιμεκόφσκι δήλωσε ότι η επιτροπή λαμβάνει περίπου 250 προσφυγές, οι περισσότερες από τις οποίες αφορούν την εκλογική προπαγάνδα, από όλο το πολιτικό φάσμα.

Η ευκολία παραγωγής τέτοιου υλικού επιτείνει την πρόκληση. Ο Τζόναθαν Χασιντίμ, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Scooper, μιας εταιρείας παρακολούθησης μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ανάλυσης της κοινής γνώμης με έδρα το Μπνέι Μπρακ, δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει μειώσει δραστικά τους πόρους που απαιτούνται για τη δημιουργία πολιτικών βίντεο.

«Στις μέρες μας, δεν χρειάζεστε πλέον κινηματογραφικό συνεργείο, ηθοποιούς, συγκεκριμένες τοποθεσίες ή μεγάλους προϋπολογισμούς παραγωγής για να δημιουργήσετε ένα πειστικό πολιτικό βίντεο», δήλωσε ο Χασιντίμ στο TPS-IL. «Το μόνο που απαιτείται είναι μια ιδέα, ένας υπολογιστής και λίγα λεπτά δουλειάς».

Οι προεκλογικές εκστρατείες μπορούν να απεικονίσουν αντιπάλους να συναντούν αντιδημοφιλείς προσωπικότητες ή να σχηματίζουν επιζήμιες συμμαχίες, ακόμη και όταν τέτοια γεγονότα δεν συνέβησαν ποτέ. Ορισμένα βίντεο είναι προφανώς φανταστικά· άλλα μοιάζουν πολύ με αυθεντικό υλικό.

Η Άγια Γιαντλίν, ανώτερη λέκτορας στη Σχολή Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Μπαρ-Ιλάν, δήλωσε ότι ακόμη και τα ανοιχτά φανταστικά βίντεο μπορούν να επηρεάσουν τις αντιλήψεις, παρουσιάζοντας τους πολιτικούς αντιπάλους σε υποτιμητικά ή απειλητικά σενάρια.

«Στο ανοιχτά φανταστικό άκρο, κόμματα έχουν κυκλοφορήσει βίντεο-παρωδίες τύπου GTA, παρουσιάζοντας αντιπάλους ως χαρακτήρες βιντεοπαιχνιδιών», δήλωσε η Γιαντλίν στο TPS-IL. «Ο κύριος κίνδυνος με αυτού του είδους το περιεχόμενο δεν είναι η εξαπάτηση, αλλά μάλλον το ότι οι αντίπαλοι απανθρωποποιούνται».

Οι πιο ρεαλιστικές κατασκευές θέτουν ένα διαφορετικό πρόβλημα: οι θεατές μπορεί να εκλάβουν επινοημένα γεγονότα ή σχέσεις ως γεγονός. Τον Ιούλιο, ο Σόλμπεργκ διέταξε τον υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, ηγέτη του κόμματος Θρησκευτικός Σιωνισμός, να αφαιρέσει ένα βίντεο που απεικόνιζε τον ηγέτη του κόμματος Γιασάρ!, Γκάντι Άιζενκοτ, να ανταλλάσσει χειραψία με τον Παλαιστίνιο ηγέτη Μαχμούντ Αμπάς.

«Το απόσπασμα στο βίντεο παρουσιάζει ένα γεγονός που δεν συνέβη αλλά φαίνεται ρεαλιστικό. Δείχνει μια πολιτική σύνδεση μεταξύ του Άιζενκοτ και του Αμπάς, μια σύνδεση που δεν υπάρχει, και ως εκ τούτου μπορεί να παραπλανήσει επί του θέματος αυτού», έκρινε ο Σόλμπεργκ.

Τα όρια των σημάνσεων AI

Το πρόβλημα εκτείνεται πέρα από το περιεχόμενο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη, δήλωσε η Γιαντλίν. Επεσήμανε τα «fauxcasts», βίντεο προεκλογικών εκστρατειών σκηνοθετημένα έτσι ώστε να μοιάζουν με δημοσιογραφικά podcast, πλήρη με στούντιο και μικρόφωνα, αλλά χωρίς πραγματική συνέντευξη.

«Το fauxcast δεν ψεύδεται στα λόγια του. Ψεύδεται στο σκηνικό του και εκμεταλλεύεται την εμπιστοσύνη που έχει οικοδομήσει το κοινό στη μορφή του podcast», είπε.

Ο Νόμος περί Εκλογών (Μέθοδοι Προπαγάνδας) του Ισραήλ χρονολογείται από το 1959, πολύ πριν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη. Ενώ το προεκλογικό περιεχόμενο που παράγεται από AI πρέπει πλέον να φέρει σήμανση, η Γιαντλίν σημείωσε ότι παρόμοιες απαιτήσεις δεν καλύπτουν κάθε παραπλανητική μορφή που μιμείται τη δημοσιογραφία.

Οι ίδιες οι σημάνσεις είναι μια ατελής δικλίδα ασφαλείας. Τα βίντεο μπορούν να περικοπούν ή να αναρτηθούν εκ νέου χωρίς τις αρχικές αποποιήσεις ευθύνης.

«Οι σημάνσεις βοηθούν, αλλά λιγότερο από ό,τι περιμένουν οι άνθρωποι», δήλωσε η Γιαντλίν στο TPS-IL. «Σε πειράματα που διεξήχθησαν στις ΗΠΑ, οι δοκιμασμένες σημάνσεις AI μείωσαν την πίστη στους ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν στο ψευδές περιεχόμενο, αλλά οι σημάνσεις που απλώς δήλωναν ότι το περιεχόμενο δημιουργήθηκε από AI είχαν μικρή επίδραση στην πρόθεση των ανθρώπων να αλληλεπιδράσουν με την ανάρτηση. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι το να επισημαίνεται απλώς κάτι ως ‘AI’ δεν είναι παρόμοιο με την επιβολή μιας σήμανσης ‘ψευδές’».

Ο Χασιντίμ ζήτησε μια ευρύτερη απάντηση που να συνδυάζει νομοθεσία, παρακολούθηση, επιβολή και δημόσια εκπαίδευση. Προειδοποίησε επίσης ότι κανένα σύστημα εντοπισμού δεν μπορεί να εντοπίσει αξιόπιστα κάθε εικόνα, βίντεο ή φωνή που δημιουργείται από AI καθώς η τεχνολογία βελτιώνεται.

«Η απαίτηση να επισημαίνεται το περιεχόμενο ως ‘παραγόμενο από AI’ μοιάζει με την προσπάθεια θεραπείας ενός ανίατου ασθενούς με ένα απλό παυσίπονο», δήλωσε. «Σε μια εποχή όπου ο καθένας μπορεί εύκολα να δημιουργήσει περιεχόμενο βασισμένο στην AI, η ρύθμιση που ισχύει μόνο για τους πολιτικούς απέχει πολύ από το να είναι επαρκής».

Οι αρχές θα πρέπει επομένως να εξετάζουν όχι μόνο εάν το περιεχόμενο φαίνεται τεχνητό, αλλά και ποιος το διανέμει, πόσο γρήγορα εξαπλώνεται και εάν οι λογαριασμοί συντονίζουν τη δραστηριότητά τους, τόνισε ο Χασιντίμ.

Από τα Deepfakes στις συντονισμένες εκστρατείες

Η εμπειρία του Ισραήλ αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη πρόκληση για τις δημοκρατίες, αν και οι μέθοδοι ποικίλλουν. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μια μίμηση της φωνής του προέδρου Τζο Μπάιντεν παραγόμενη από AI χρησιμοποιήθηκε σε μια αυτοματοποιημένη τηλεφωνική κλήση το 2024, η οποία προέτρεπε τους ψηφοφόρους του Νιου Χαμσάιρ να μην συμμετάσχουν στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για την προεδρία. Στη Σλοβακία, μια κατασκευασμένη ηχογράφηση που κυκλοφόρησε μόλις δύο ημέρες πριν από τις βουλευτικές εκλογές του 2023 φαινόταν να δείχνει έναν υποψήφιο να συζητά για νοθεία των εκλογών με έναν δημοσιογράφο.

Οι προεδρικές εκλογές του 2024 στη Ρουμανία ανέδειξαν ένα σχετικό πρόβλημα: η συντονισμένη διαδικτυακή δραστηριότητα μπορεί να ενισχύσει τα πολιτικά μηνύματα ακόμη και όταν το ίδιο το περιεχόμενο δεν είναι κατασκευασμένο. Η Γιαντλίν ανέφερε ένα δίκτυο περίπου 25.000 συγχρονισμένων λογαριασμών που βοήθησαν να αναδειχθεί ένας ελάχιστα γνωστός υποψήφιος στο TikTok, δείχνοντας πώς η φαινομενικά ανεξάρτητη διαδικτυακή δραστηριότητα μπορεί να ενορχηστρωθεί σε μεγάλη κλίμακα.

Ο κοινός παρονομαστής δεν είναι απλώς η παραγωγή ψεύτικων βίντεο. Η φθηνή παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παρέχει πειστικό περιεχόμενο, ενώ τα δίκτυα λογαριασμών και οι influencers το ενισχύουν, κάνοντας τη συντονισμένη προπαγάνδα να φαίνεται ως αυθόρμητη κοινή γνώμη.

Η Γιαντλίν δήλωσε ότι οι αρχές θα πρέπει να επικεντρωθούν σε αναγνωρίσιμους παράγοντες, απαιτώντας από τις επίσημες εκστρατείες να αποκαλύπτουν και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για το υλικό τους στην πηγή. Οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα μπορούσαν να εισαγάγουν πρόσθετους ελέγχους στην κοινοποίηση και να αφιερώσουν εξειδικευμένες ομάδες σε περιεχόμενο σχετικό με τις εκλογές.

«Το δομικό πρόβλημα είναι ο χρόνος. Οι αποφάσεις φτάνουν αφού οι προβολές έχουν ήδη συσσωρευτεί», είπε για τον ρόλο της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής.

Οι κίνδυνοι εκτείνονται πέρα από το κατασκευασμένο υλικό. Ο Χασιντίμ προειδοποίησε ότι οι πολιτικοί θα μπορούσαν να επικαλεστούν την AI ως δικαιολογία για να απορρίψουν αυθεντικά στοιχεία ως παραποιημένα, ένα φαινόμενο γνωστό ως «μέρισμα του ψεύτη».

Η Γιαντλίν δήλωσε ότι η διάβρωση της εμπιστοσύνης που προκύπτει θα μπορούσε να είναι πιο επιζήμια από τα μεμονωμένα ψεύδη. «Η δημοκρατία εξαρτάται από μια κοινή βάση πραγματικών περιστατικών», είπε. «Οι ψηφοφόροι μπορούν να καταστήσουν τους ηγέτες υπόλογους μόνο εάν μπορούν να συμφωνήσουν για το τι πραγματικά συνέβη».

Οι προσπάθειες του Ισραήλ να ρυθμίσει την εκλογική προπαγάνδα που παράγεται από AI μπορεί να προσφέρουν διδάγματα για άλλες χώρες, δήλωσε ο Νιμεκόφσκι. Η επιτροπή έχει μελετήσει διεθνείς περιπτώσεις, έχει πραγματοποιήσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού και έχει συμβουλευτεί τεχνολογικές πλατφόρμες σχετικά με την επιβολή.

Όμως η πρόκληση, δήλωσαν οι ειδικοί, είναι να αντιμετωπιστεί η εξαπάτηση χωρίς να αντιμετωπίζεται η ίδια η AI ως παράνομη ή να θεωρείται ότι το ύποπτο περιεχόμενο είναι απαραίτητα ψευδές.

«Το αποτέλεσμα είναι ένα κοινό που δεν πιστεύει τίποτα, αντί για ένα κοινό που πιστεύει ψέματα», δήλωσε η Γιαντλίν. «Ένα τέτοιο κοινό είναι πιο εύκολο να αποστρατευτεί και πιο δύσκολο να ενημερωθεί».