Του Πεσάχ Μπένσον • 3 Σεπτεμβρίου 2025

Ιερουσαλήμ, 3 Σεπτεμβρίου 2025 (TPS-IL) — Ο κρατικός ελεγκτής του Ισραήλ δημοσιοποίησε την Τετάρτη μια δριμύτατη έκθεση, σύμφωνα με την οποία ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ανώτεροι υπουργοί φέρουν προσωπική ευθύνη για καταστροφικές αποτυχίες στη διαχείριση του πολιτικού τομέα κατά τη διάρκεια του συνεχιζόμενου πολέμου με τη Χαμάς.

«Κατά τη δύσκολη αυτή περίοδο για το Κράτος του Ισραήλ, η συνολική διαχείριση της πολιτικής πλευράς ήταν ελλιπής, ανεπαρκής και αδύναμη», δήλωσε ο κρατικός ελεγκτής Ματανιάχου Ένγκλμαν, του οποίου το γραφείο ελέγχει περιοδικά την ετοιμότητα της κυβέρνησης και την αποτελεσματικότητα της πολιτικής.

Η έκθεση, η οποία καλύπτει την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024, κατέγραψε συστημικές καταρρεύσεις που άφησαν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες χωρίς επαρκή υποστήριξη. Ο Ένγκλμαν διαπίστωσε ότι επί 17 χρόνια από τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου, οι διαδοχικές κυβερνήσεις απέτυχαν να δημιουργήσουν μια ενιαία αρχή για τον συντονισμό της αντίδρασης πολιτικής προστασίας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Αυτό το μακροχρόνιο κενό υπονόμισε την ικανότητα της κυβέρνησης να βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εκκενώσουν τις περιοχές κοντά στα σύνορα της Γάζας και του Λιβάνου.

Ο Νετανιάχου, ο οποίος ηγήθηκε του Ισραήλ για τα 13 από τα 14,5 χρόνια πριν από τον πόλεμο, επικρίθηκε δριμύτατα. Στην έκθεση αναφέρεται ότι «δεν διασφάλισε, κάνοντας χρήση των εξουσιών του –συμπεριλαμβανομένης της εξουσίας του να καθορίζει την ατζέντα της κυβέρνησης–, ότι δόθηκε λύση στη θεμελιώδη ανεπάρκεια που είναι γνωστή από τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου».

Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμούτριτς αντιμετώπισε επίσης επικρίσεις επειδή απέτυχε να αξιοποιήσει την εξουσία του ως επικεφαλής του κοινωνικοοικονομικού υπουργικού συμβουλίου, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση των πολιτικών θεμάτων ενόψει πολέμου. Το υπουργικό συμβούλιο πραγματοποίησε μόνο 5 συνεδριάσεις τον πρώτο χρόνο του πολέμου, αγνοώντας επείγοντα ζητήματα όπως η αποζημίωση επιχειρήσεων, οι προκλήσεις στην απασχόληση και η ψυχολογική υποστήριξη.

Ο πρώην υπουργός Άμυνας Γιόαβ Γκάλαντ επικρίθηκε επίσης, με την έκθεση να σημειώνει ότι οι υπουργοί Άμυνας «απέτυχαν να ρυθμίσουν το καθεστώς τους επί χρόνια» όσον αφορά τους φορείς αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που βρίσκονται υπό τη διοίκησή τους, συμπεριλαμβανομένης της Διοίκησης Εσωτερικού Μετώπου.

Ο Ένγκλμαν περιέγραψε ένα χαοτικό, ασυντόνιστο τοπίο. Οι κυβερνητικές υπηρεσίες λειτούργησαν 48 ξεχωριστές γραμμές βοήθειας σε 33 φορείς, αντιμετωπίζοντας συχνά πανομοιότυπα ζητήματα χωρίς συντονισμό. Αυτό δημιούργησε σύγχυση στους πολίτες και γραφειοκρατική επικάλυψη, κοστίζοντας περίπου 93 εκατομμύρια σέκελ (27,5 εκατομμύρια δολάρια) σε διαφημιστικές δαπάνες ενόψει πολέμου για διάστημα τεσσάρων μηνών.

«Εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι βίωσαν από πρώτο χέρι τις αποτυχίες της ισραηλινής κυβέρνησης στη διαχείριση του πολιτικού τομέα», έγραψε ο Ένγκλμαν, αναφέροντας ελλείψεις σε βασικούς εργαζομένους, επαγγελματίες ψυχικής υγείας και κυβερνητικούς εκπροσώπους σε χώρους εκκένωσης. Οι προσπάθειες δημιουργίας λειτουργικών δομών πολιτικής διαχείρισης κατέρρευσαν σε μεγάλο βαθμό. Η Ισραηλινή Πολιτική Διοίκηση, η οποία σχεδιάστηκε ως το εκτελεστικό όργανο του κοινωνικοοικονομικού υπουργικού συμβουλίου, έκλεισε τον Μάρτιο του 2024 μετά από μόλις δυόμισι μήνες λόγω ανεπαρκούς στελέχωσης και προϋπολογισμών.

Το γραφείο του Σμούτριτς υπερασπίστηκε τον υπουργό, σημειώνοντας ότι «τα βουνά νομοθεσίας και η ισραηλινή γραφειοκρατία» εμπόδισαν τη λήψη γρήγορων αποφάσεων. Ανέφερε ότι το υπουργείο στήριξε με επιτυχία 200.000 εκτοπισμένους και 300.000 εφέδρους, διατηρώντας παράλληλα την οικονομία κατά τη διάρκεια «της μεγαλύτερης και πιο παρατεταμένης πολιτικής κρίσης που γνώρισε ποτέ το Κράτος του Ισραήλ».

Ο Ένγκλμαν κατέληξε με μια επείγουσα έκκληση για μεταρρυθμίσεις, δηλώνοντας ότι «το πολιτικό κλιμάκιο, και ειδικότερα ο πρωθυπουργός, ο υπουργός Οικονομικών και ο υπουργός Άμυνας» πρέπει να ενεργήσουν αμέσως για να δημιουργήσουν κατάλληλα συστήματα διαχείρισης πολέμου στον τομέα των πολιτών.

Ο Νετανιάχου έχει αντισταθεί στις εκκλήσεις για μια επίσημη κρατική εξεταστική επιτροπή, χαρακτηρίζοντάς την «πολιτικά μεροληπτική». Οι επικριτές τον κατηγορούν ότι καθυστερεί και αποδυναμώνει την έρευνα. Τέτοιες επιτροπές, με επικεφαλής ανώτατους δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, μπορούν να καλούν μάρτυρες, να συλλέγουν αποδεικτικά στοιχεία και να διατυπώνουν συστάσεις, αν και η κυβέρνηση δεν υποχρεούται να τις ακολουθήσει. Η τελευταία επιτροπή του Ισραήλ, η οποία διερεύνησε την τραγωδία στο όρος Μερόν όπου έχασαν τη ζωή τους 45 άνθρωποι, έκρινε τον Νετανιάχου προσωπικά υπεύθυνο το 2024.

Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 252 Ισραηλινοί και ξένοι απήχθησαν ως όμηροι στις επιθέσεις της Χαμάς εναντίον ισραηλινών κοινοτήτων κοντά στα σύνορα της Γάζας στις 7 Οκτωβρίου. Από τους 48 εναπομείναντες ομήρους, περίπου 20 πιστεύεται ότι είναι ζωντανοί.