Του Πεσάχ Μπένσον • 7 Ιουλίου 2026

Ιερουσαλήμ, 7 Ιουλίου, 2026 (TPS-IL) — Ισραηλινοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα σωματίδια ελαστικών που αφήνονται πίσω στους δρόμους μπορούν να λειτουργήσουν ως πηγές χημικής ρύπανσης μακροπρόθεσμα, επιτρέποντας ενδεχομένως σε ρύπους να μετακινηθούν από το έδαφος στις καλλιέργειες τροφίμων.

Κάθε ταξίδι με αυτοκίνητο αφήνει πίσω του κάτι περισσότερο από εκπομπές καυσαερίων. Καθώς τα ελαστικά φθείρονται στην άσφαλτο, απελευθερώνουν μικροσκοπικά σωματίδια καουτσούκ που συσσωρεύονται σε εδάφη και υδάτινες οδούς κοντά σε δρόμους και αυτοκινητόδρομους. Νέα ισραηλινή έρευνα διαπίστωσε ότι αυτά τα σωματίδια δεν είναι απλώς παθητικά απόβλητα μικροπλαστικών, αλλά μπορούν να συνεχίσουν να απελευθερώνουν χημικούς ρύπους που μπορεί να φτάσουν στις καλλιέργειες τροφίμων.

Παγκοσμίως, περίπου 1,5 δισεκατομμύριο ελαστικά παράγονται κάθε χρόνο, και τα σωματίδια φθοράς ελαστικών αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο ως βασική πηγή ρύπανσης από μικροπλαστικά. Αυτά τα σωματίδια μπορούν να φτάσουν στα γεωργικά τοπία μέσω ατμοσφαιρικής απόθεσης, απορροής από τους δρόμους, άρδευσης με λύματα και βιοστερεών — επεξεργασμένων στερεών λυμάτων που χρησιμοποιούνται μερικές φορές ως γεωργικό λίπασμα.

Η μελέτη, με επικεφαλής τον Τσάο Γκάο, τον καθηγητή Μπένι Τσέφετς και τον δρ. Εβιατάρ Μπεν Μορντεχάι από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, παρέχει νέα στοιχεία ότι τα ίδια τα σωματίδια φθοράς ελαστικών απελευθερώνουν σταδιακά χημικά πρόσθετα σε γεωργικά εδάφη, όπου οι ρύποι μπορούν να απορροφηθούν από τα φυτά και να εισέλθουν ενδεχομένως στην τροφική αλυσίδα.

Δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Research, η έρευνα απαντά σε ένα σημαντικό αναπάντητο ερώτημα στη μελέτη της ρύπανσης από ελαστικά: το αν τα σωματίδια ελαστικών απλώς συσσωρεύονται στο περιβάλλον ή συνεχίζουν να απελευθερώνουν χημικές ενώσεις αφού φτάσουν στο έδαφος.

Προηγούμενες μελέτες είχαν ανιχνεύσει χημικές ουσιές από ελαστικά σε λαχανικά και είχαν αποδείξει ότι τα φυτά μπορούσαν να απορροφήσουν αυτές τις ουσίες. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα πειράματα εισήγαγαν χημικές ουσίες απευθείας στο έδαφος ή στο νερό αντί να εξετάζουν πραγματικά σωματίδια ελαστικών υπό συνθήκες σχεδιασμένες να αντικατοπτρίζουν την περιβαλλοντική έκθεση στον πραγματικό κόσμο.

Η νέα έρευνα δείχνει ότι τα ίδια τα σωματίδια χρησιμεύουν ως χημικές αποθήκες.

«Η έρευνά μας δείχνει ότι τα σωματίδια φθοράς ελαστικών δεν είναι απλώς παθητικά μικροπλαστικά που συσσωρεύονται στο περιβάλλον», δήλωσε ο δρ. Εβιατάρ Μπεν Μορντεχάι, ο κύριος συγγραφέας της μελέτης. «Συμπεριφέρονται ως βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες αποθήκες χημικών ουσιών, απελευθερώνοντας σταδιακά ρύπους στο έδαφος όπου γίνονται διαθέσιμοι για απορρόφηση από τα φυτά».

Για να εξετάσουν αυτή τη διαδικασία, η διεθνής ερευνητική ομάδα καλλιέργησε μηδική και μαρούλι σε γεωργικό έδαφος που περιείχε συγκεντρώσεις σωματιδίων φθοράς ελαστικών παρόμοιες με αυτές που μετρήθηκαν κοντά σε δρόμους και γεωργικές περιοχές. Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρακολούθησαν έξι κοινές ενώσεις που προέρχονται από ελαστικά καθώς μετακινούνταν από τα σωματίδια στο έδαφος και τελικά στους ιστούς των φυτών.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα σωματίδια ελαστικών απελευθερώνουν ρύπους μέσω μιας διαδικασίας δύο σταδίων. Ορισμένες χημικές ουσίες μετακινούνται γρήγορα από την επιφάνεια των σωματιδίων στο περιβάλλον έδαφος, ενώ άλλες διαχύονται αργά από το εσωτερικό του υλικού του καουτσούκ με την πάροδο του χρόνου. Αυτό σημαίνει ότι τα σωματίδια ελαστικών μπορούν να συνεχίσουν να τροφοδοτούν τα αγροτικά συστήματα με ρύπους πολύ καιρό αφότου εναποτεθούν.

Μεταξύ των ενώσεων που εξετάστηκαν, η 1,3-διφαινυλογουανιδίνη (DPG), μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται στην κατασκευή ελαστικών, αναδείχθηκε σε ιδιαίτερη ανησυχία επειδή απελευθερωνόταν συνεχώς από τα σωματίδια ελαστικών, επέμενε στο έδαφος και συσσωρεύτηκε τόσο στη μηδική όσο και στο μαρούλι. Στο μαρούλι, οι συγκεντρώσεις DPG ήταν σημαντικά υψηλότερες από εκείνες πολλών άλλων ενώσεων που προέρχονται από ελαστικά και μελετήθηκαν.

Οι ερευνητές ανίχνευσαν επίσης 6PPD-κινονόνη, μια εξαιρετικά τοξική ένωση που σχηματίζεται όταν το πρόσθετο ελαστικών 6PPD διασπάται, τόσο στο έδαφος όσο και στα φυτά. Το εύρημα εγείρει περαιτέρω ανησυχίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των σωματιδίων ελαστικών και τη μετακίνησή τους μέσω των γεωργικών συστημάτων.

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης προϊόντα μετασχηματισμού που δημιουργούνται από ενώσεις που προέρχονται από ελαστικά εντός των ιστών των φυτών, υποδεικνύοντας ότι τα φυτά μπορεί να αλλοιώσουν ορισμένους από τους ρύπους αφού τους απορροφήσουν. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι αυτά τα ευρήματα παρέχουν νέα γνώση σχετικά με την περιβαλλοντική τύχη των ρύπων που σχετίζονται με τα ελαστικά και τον τρόπο με τον οποίο κινούνται στα συστήματα παραγωγής τροφίμων.

Αν και η μελέτη δεν παρέχει έναν τρόπο αφαίρεσης των ρύπων που προέρχονται από ελαστικά, οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην καθοδήγηση μελλοντικής παρακολούθησης της ασφάλειας των τροφίμων, των γεωργικών πρακτικών και της ανάπτυξης ασφαλέστερων τεχνολογιών ελαστικών.

«Αυτή η μελέτη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε για τη ρύπανση από τη φθορά των ελαστικών», δήλωσε ο καθηγητής Μπένι Τσέφετς, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης. «Τα σωματίδια ελαστικών συζητούνται συχνά κυρίως ως ζήτημα μικροπλαστικών. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι θα πρέπει επίσης να θεωρούνται μακροπρόθεσμοι φορείς χημικών ρύπων ικanών να κινούνται μέσα στα εδάφη και στις καλλιέργειες».