Από TPS-IL • 24 Μαΐου 2026
Ιερουσαλήμ, 24 Μαΐου, 2026 (TPS-IL) — Μια ομάδα στο Facebook που δημιουργήθηκε από απογόνους επιζώντων του Ολοκαυτώματος, οι οποίοι είχαν κρατηθεί από τις βρετανικές αρχές στην Κύπρος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει εξελιχθεί σε ένα απροσδόκητο αρχείο συλλογικής μνήμης, βοηθώντας στην ανασυγκρότηση οικογενειακών ιστοριών που σε πολλές περιπτώσεις είχαν σχεδόν χαθεί, σύμφωνα με νέα μελέτη στο Πανεπιστήμιο Μπεν Γκουριόν.
Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από τη δρα Ayelet Klein-Cohen και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό *Memory, Mind and Media*, εξετάζει πώς οι απόγονοι των επιζώντων χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διατηρήσουν οικογενειακές ιστορίες, έγγραφα και φωτογραφίες που συνδέονται με τα στρατόπεδα κράτησης της Κύπρου. Αυτά τα στρατόπεδα, τα οποία λειτουργούσαν από τις βρετανικές αρχές στο πλαίσιο της Βρετανικής Εντολής στην Παλαιστίνη, φιλοξένησαν δεκάδες χιλιάδες Εβραίους πρόσφυγες μεταξύ 1946 και 1949, καθώς προσπαθούσαν να φτάσουν στην Υπό Βρετανική Εντολή Παλαιστίνη.
Η Klein-Cohen δήλωσε ότι η κοινότητα του Facebook καταδεικνύει πώς οι ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να βοηθήσουν τους απογόνους να ανακτήσουν κατακερματισμένες οικογενειακές ιστορίες.
«Εάν αυτό κάνει μια ομάδα ανθρώπων οπουδήποτε στον κόσμο να αισθανθεί ότι θέλει και η ίδια να εξερευνήσει την ιστορία του παρελθόντος για τον εαυτό της, τότε η δύναμη αυτής της μελέτης είναι ότι μπορεί να εμπνεύσει κάποιον να κάνει το ίδιο πράγμα σε άλλο πλαίσιο», είπε.
Εξήγησε ότι οι συμμετέχοντες στην ομάδα έχουν αποκτήσει μια βαθύτερη κατανόηση των προσωπικών και οικογενειακών τους αφηγήσεων.
«Στην ουσία, η μελέτη μιλάει για τον τρόπο με τον οποίο οι απόγονοι των επιζώντων του Ολοκαυτώματος αναζητούν λιγότερο γνωστές ιστορίες προκειμένου να αναπτύξουν μια βαθύτερη κατανόηση του εαυτού τους και των οικογενειακών ιστοριών που συνδέονται με την Κύπρο», δήλωσε στο TPS-IL. «Ταυτόχρονα, επισημαίνει την ικανότητα των κοινωνικών δικτύων να επιτρέπουν σε λιγότερο γνωστές αφηγήσεις να έρχονται στην επιφάνεια και να γίνονται μέρος του δημόσιου λόγου, ειδικά ιστορίες που συνδέονται με τραυματικά γεγονότα, την αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας και τη διαδικασία αντιμετώπισης του διαγενεακού τραύματος».
Σύμφωνα με την έρευνα, η διαδικτυακή ομάδα λειτουργεί ως ένας συνεργatτικός χώρος όπου οι απόγονοι μοιράζονται μαρτυρίες, αναζητούν συγγενείς και συνθέτουν θραύσματα ιστοριών που συχνά παρέμεναν ανείπωτα εντός των οικογενειών για δεκαετίες.
Η Klein-Cohen ανέλυσε 687 δημοσιεύσεις και σχόλια που δημοσιεύθηκαν από μέλη της ομάδας κατά τη διάρκεια του 2022. Τόνισε ότι η μελέτη ήταν ποιοτική και δεν είχε ως στόχο να παρέχει ποσοτική εκπροσώπηση όλων των απογόνων των επιζώντων των στρατοπέδων της Κύπρου.
«Για μένα, αυτό που κάνει αυτή την κοινότητα ιδιαίτερα μοναδική είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει επίσημος φορέας πίσω από αυτήν και καμία επίσημη θεσμική αρχή», είπε. «Δεν υπάρχει αρχείο πίσω από αυτήν. Ωστόσο, οι άνθρωποι εξακολουθούν να συγκεντρώνενται γύρω από αυτήν και να μοιράζονται ιστορίες και αναμνήσεις ο ένας με τον άλλον».
Ερωτηθείσα για τη σχέση μεταξύ ιστορικού γεγονότος και μνήμης, η Klein-Cohen δήλωσε ότι πρόκειται για μια εγγενή ένταση στην ιστορική έρευνα.
«Τη στιγμή που κάτι συμβαίνει, τελειώνει, και η μνήμη αναλαμβάνει, προς το καλύτερο και προς το χειρότερο. Αυτή είναι η αιώνια ένταση μεταξύ μνήμης και ιστορίας», εξήγησε.
Τα στρατόπεδα κράτησης της Κύπρου ιδρύθηκαν από τους Βρετανούς τον Αύγουστο του 1946 σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η εβραϊκή μετανάστευση στην Υπό Βρετανική Εντολή Παλαιστίνη σύμφωνα με τη βρετανική πολιτική εκείνης της εποχής. Περισσότεροι από 50.000 Εβραίοι πρόσφυγες, πολλοί από τους οποίους ήταν επιζώντες του Ολοκαυτώματος, πέρασαν από τα στρατόπεδα πριν από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Εκτιμάται ότι το 80 τοις εκατό ήταν ηλικίας μεταξύ 13 και 35 ετών. Οι συνθήκες περιλάμβαναν υπεrsσυμφόρηση, κακή υγιεινή και έλλειψη ιδιωτικότητας.
Παρά την ιστορική τους σημασία στην ευρύτερη ιστορία της μεταπολεμικής εβραϊκής μετανάστευσης και της ίδρυσης του Ισραήλ, η Klein-Cohen δήλωσε ότι τα στρατόπεδα της Κύπρου έχουν λάβει σχετικά περιορισμένη δημόσια προσοχή σε σύγκριση με άλλες αφηγήσεις για το Ολοκαύτωμα και την μετά το Ολοκαύτωμα περίοδο.
Ο ιστορικός Nahum Bogner, ο οποίος έχει ερευνήσει εκτενώς την ιστορία της Κύπρου, δήλωσε στους ερευνητές ότι «η υπόθεση της απέλασης στην Κύπρο παραλείφθηκε σαν από αόρατο χέρι» και ότι «σε ό,τι δημοσιεύθηκε, δόθηκε σαφής προτεραιότητα στα ηρωικά επεισόδια στη θάλασσα», αναφερόμενος στις προσπάθειες παράνομης μετανάστευσης στην Υπό Βρετανική Εντολή Παλαιστίνη.
Σύμφωνα με την Klein-Cohen, οι απόγονοι που συμμετέχουν στην ομάδα δεν μοιράζονται απλώς νοσταλγία αλλά ανασυγκροτούν ενεργά κατακερματισμένες οικογενειακές ιστορίες σε όλες τις γενιές.
Μια δημοάρτηση που αναφέρεται στη μελέτη γράφτηκε από μια γυναίκα που προσδιορίστηκε μόνο ως Maya, η οποία είπε ότι οι παππούδες της κρατήθηκαν στην Κύπρο αφού απελευθερώθηκαν από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπέργκεν-Μπέλσεν.
«Στην οικογένειά μου, όπως και σε πολλές άλλες, σπάνια μιλούσαν για τα δύσκολα και οδυνηρά κεφάλαια της ζωής που προηγήθηκαν της νέας τους αρχής στο Ισραήλ. Όπως πολλοί άλλοι της δεύτερης και τρίτης γενιάς, έμεινα με πολύ λίγες πληροφορίες για το παρελθόν της οικογένειάς μου, με πολλές ερωτήσεις και με την επιθυμία, ή ακόμα και την ανάγκη, να ανακαλύψω περισσότερα», ανέφερε η δημοσίευση.
Η Klein-Cohen δήλωσε ότι τέτοιες μαρτυρίες δείχνουν πώς οι ψηφιακές κοινότητες καλύπτουν τα κενά που άφησε η σιωπή σε πολλές οικογένειες επιζώντων.
Περιέγραψε τον διαδικτυακό χώρο ως «μια δυναμική δημόσια σφαίρα μέσω μιας ομάδας στο Facebook», όπου οι απόγονοι διατηρούν και επανερμηνεύουν συλλογικά τη μνήμη.
Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται η μνήμη του Ολοκαυτώματος σε όλες τις γενιές.
Ενώ η παραδοσιακή μνήμη έχει συχνά επικεντρωθεί σε μουσεία, τελετές και επίσημα αρχεία, η Klein-Cohen δήλωσε ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν ολοένα και περισσότερο στους απογόνους να διαμορφώνουν τη μνήμη από τα κάτω μέσω προσωπικής μαρτυρίας και συλλογικής συμμετοχής.




