Οι τεχνολογίες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και αρχίζουν να διαδραματίζουν πιο ενεργό ρόλο στη λήψη κλινικών αποφάσεων. Ως εκ τούτου, οι οργανισμοί υγείας και οι ρυθμιστικές αρχές αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό αιτημάτων για κλινικές δοκιμές όπου τα εργαλεία που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα την κλινική πρακτική.
Το παρόν έγγραφο εκπονήθηκε με στόχο τη στήριξη της υπεύθυνης αξιολόγησης τέτοιων ερευνών, αντικατοπτρίζοντας τις βασικές αξίες της ασφάλειας των ασθενών, της προστασίας της ιδιωτικότητας, της διαφάνειας, της λογοδοσίας, της δικαιοσύνης και της κατάλληλης ανθρώπινης εποπτείας, επιτρέποντας παράλληλα την καινοτομία που μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της ιατρικής φροντίδας.
Το έγγραφο παρουσιάζει κατευθυντήριες αρχές για την αξιολόγηση προμελετημένων παρεμβατικών κλινικών δοκιμών που περιλαμβάνουν εργαλεία βασισμένα στην τεχνητή νοημοσύνη και προορίζεται να βοηθήσει τις Επιτροπές Δεοντολογίας (Helsinki Committees) στη διενέργεια ηθικών, επιστημονικών και βασισμένων στον κίνδυνο αξιολογήσεων αυτών των μελετών.
Ανάπτυξη του Εγγράφου
Οι αρχές διατυπώθηκαν μέσω μιας πολυεπιστήμονης διαδικασίας που περιεhemιξε ειδικούς από οργανισμούς υγείας, τον ακαδημαϊκό χώρο, την ηθική, την τεχνολογία και τη ρύθμιση. Το έργο βασίστηκε σε διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές και πρότυπα, συμπεριλαμβανομένου του SPIRIT-AI, καθώς και σε πρακτική εμπειρία που αποκτήθηκε από πραγματικές περιπτώσεις μελετών και τον συνεχή διάλογο με τις τοπικές Επιτροπές Δεοντολογίας.
Το έγγραφο αυτό αποτελεί μια ενημερωμένη έκδοση προηγούμενων κατευθυντήριων γραμμών και αντικατοπτρίζει τη συσσωρευμένη εμπειρία, τις εξελίξεις στον ηθικό προβληματισμό και τις αλλαγές στη διεθνή ρυθμιστική αντίληψη.
Σκοπός και Στόχοι του Εγγράφου
Ο κεντρικός σκοπός αυτού του εγγράφου είναι να παρέχει στις Επιτροπές Δεοντολογίας ένα δομημένο και πρακτικό πλαίσιο για την εξέταση αιτημάτων για παρεμβατικές κλινικές δοκιμές που περιλαμβάνουν εργαλεία βασισμένα στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το έγγραφο δεν ορίζει πότε απαιτείται μια παρεμβατική μελέτη. Αντίθετα, εστιάζει στα βασικά ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν μόλις προταθεί μια τέτοια μελέτη, προκειμένου να υποστηριχθεί η τεκμηριωμένη, συνεπής και ανάλογη λήψη αποφάσεων.
Σκοπός-Αποδέκτες
Το έγγραφο απευθύνεται σε:
- Επιτροπές Δεοντολογίας που εξετάζουν έρευνα βασισμένη στην τεχνητή νοημοσύνη
- Ερευνητές και ιατρούς που ηγούνται κλινικής έρευνας
- Οργανισμούς υγειονομικής περίθαλψης που διεξάγουν ή φιλοξενούν δοκιμές βασισμένες στην τεχνητή νοημοσύνη
- Προγραμματιστές και χορηγούς ιατρικών τεχνολογιών βασισμένων στην τεχνητή νοημοσύνη
- Ρυθμιστικές αρχές και φορείς λήψης αποφάσεων που εμπλέκονται στην εποπτεία της κλινικής έρευνας
Δομή και Βασικές Αρχές
Το έγγραφο παρουσιάζει 16 κατευθυντήριες αρχές, διατυπωμένες ως βασικά ερωτήματα που προορίζονται να υποστηρίξουν την επαγγελματική κρίση, και όχι ως υποχρεωτική λίστα ελέγχου. Οι αρχές οργανώνονται σε τέσσερις κύριες κατηγορίες, αντικατοπτρίζοντας τη λογική αλληλουχία της αξιολόγησης μιας παρέμβασης βασισμένης στην τεχνητή νοημοσύνη καθ’ όλη τη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας:
- Περιγραφή του Συστήματος ΤΝ: Χαρακτηριστικά του εργαλείου, προβλεπόμενη χρήση, έκδοση μοντέλου, διαδικασία εκπαίδευσης, ρυθμιστικό καθεστώς, προηγούμενα στοιχεία και φύση των αποτελεσμάτων.
- Διακυβέρνηση Δεδομένων: Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων, αποθήκευση, κυβερνοασφάλεια, προστασία της ιδιωτικότητας, μετριασμός προκατάληψης και ενσωμάτωση σε κλινικά συστήματα.
- Σχεδιασμός Μελέτης: Κριτήρια συμπερίληψης και αποκλεισμού, αξιολόγηση απόδοσης, εντοπισμός σφαλμάτων, ενημερώσεις μοντέλων και κριτήρια για πρόωρη τερματισμό της μελέτης.
- Γνωστοποίηση: Εκπροσώπηση της χρήσης ΤΝ στο ερευνητικό πρωτόκολλο, διαδικασία συγκατάθεσης κατόπιν ενημέρωσης και εκπαίδευση χρηστών.
Κάθε αρχή συνοδεύεται από διευκρινίσεις και συμπληρωmetικές επεξηγήσεις, παρέχοντας πρακτική καθοδήγηση για τη στήριξη συνεπούς και σε βάθος εφαρμογής σε ποικιλία ερευνητικών πλαισίων.
Ένα Εξελισσόμενο Έγγραφο
Δεδομένου του ταχείς ρυθμού τεχνολογικής ανάπτυξης, των αλλαγών στις ηθικές εκτιμήσεις και της συνεχιζόμενης προόδου στα διεθνεία ρυθμιστικά πλαίσια, αυτό το έγγραφο προορίζεται να είναι ένα ζωντανό έγγραφο και θα ενημερώνεται σύμφωνα με τις γνώσεις και την εμπειρία που θα αποκτηθούν στο μέλλον.
Ερωτήσεις, σχόλια και ανατροφοδότηση μπορούν να απευθύνονται στο: [email protected]

