Του Pesach Benson • 10 Φεβρουαρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 10 Φεβρουαρίου, 2026 (TPS-IL) — Καθώς οι παγκόσμιες επενδύσεις σε «πράσινες» εταιρείες αυξάνονται, αναδύεται ένα πιεστικό ερώτημα: πώς μπορούν οι επενδυτές να ξεχωρίσουν ποιες εταιρείες είναι πράγματι περιβαλλοντικά υπεύθυνες και ποιες απλώς προσποιούνται; Μια νέα ισραηλινο-βρετανική μελέτη εξετάζει στενά τον ρόλο των εταιρειών αξιολόγησης ESG, των εταιρειών δηλαδή που βαθμολογούν τις επιχειρήσεις με βάση τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εταιρικές πρακτικές τους. Αυτές οι αξιολογήσεις επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο το πού τοποθετούν τα χρήματά τους οι επενδυτές, αλλά η μελέτη δείχνει ότι οι ίδιες οι εταιρείες που παρέχουν τις βαθμολογίες βρίσκονται στο επίκεντρο του προβλήματος εμπιστοσύνης.

ESG σημαίνει Περιβάλλον, Κοινωνία και Εταιρική Διακυβέρνηση (Environmental, Social, and Governance). Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες περιλαμβάνουν ζητήματα όπως η ρύπανση, η χρήση ενέργειας και οι εκπομπές άνθρακα. Οι κοινωνικοί παράγοντες καλύπτουν το πώς μια εταιρεία μεταχειρίζεται τους εργαζομένους, σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και αλληλεπιδρά με τις κοινότητες. Η διακυβέρνηση εξετάζει το πώς διοικείται μια εταιρεία, συμπεριλαμβανομένης της δομής του διοικητικού συμβουλίου, των αποφάσεων της διοίκησης και της διαφάνειας. Οι αξιολογήσεις ESG μετρούν την απόδοση μιας εταιρείας σε αυτούς τους τομείς, βοηθώντας τους επενδυτές να αποφασίσουν εάν είναι πραγματικά υπεύθυνη ή απλώς προωθείται μάρκετινγκ ως «πράσινη», ένα φαινόμενο που αναφέρεται ως «πράσινο ξέπλυμα» (greenwashing).

Η παγκόσμια επένδυση στη βιώσιμη χρηματοδότηση έφτασε τα 30,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με έκθεση του 2022 από τη Παγκόσμια Συμμαχία Βιώσιμων Επενδύσεων (GSIA). Οι αγορές εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, του Καναδά, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20% από το 2020. Στις ΗΠΑ, οι αυστηρότεροι κανόνες σχετικά με το τι θεωρείται «βιώσιμο» προκάλεσαν μείωση των αναφερόμενων περιουσιακών στοιχείων από 17 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2020 σε 8,4 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2022. Η GSIA αναφέρει ότι απαιτούνται σαφέστεροι κανόνες, καλύτερα δεδομένα και συνεπής υποβολή εκθέσεων για να διασφαλιστεί ότι αυτές οι επενδύσεις βοηθούν ουσιαστικά τη μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία.

Η ισραηλινο-βρετανική έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό με κριτές Regulation & Governance, συντάχθηκε από κοινού από τον καθηγητή David Levi-Faur του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ και την Agnieszka Smoleńska από τη Σχολή Οικονομικών του Λονδίνου. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η εμπιστοσύνη είναι η ραχοκοκαλιά της βιώσιμης χρηματοδότησης, αλλά είναι εύθραυστη και σπάει εύκολα.

«Οι αξιολογήσεις ESG υποτίθεται ότι βοηθούν τους επενδυτές να βλέπουν ποιες εταιρείες κάνουν πράγματι καλό στο περιβάλλον και την κοινωνία», δήλωσε η Smoleńska. «Αλλά καθώς αυτές οι αξιολογήσεις έχουν γίνει πιο ισχυρές, έχουν αυξηθεί οι ανησυχίες σχετικά με ασυνεπείς βαθμολογίες, ασαφείς μεθόδους και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων».

Αυτό που καθιστά τη μελέτη ιδιαίτερα σημαντική είναι η διορατικότητά της σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονται οι ρυθμιστικές αρχές.

Αντί να πάρουν τον πλήρη έλεγχο των αξιολογήσεων ESG, οι αρχές στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποιούν ένα μοντέλο που οι ερευνητές αποκαλούν «ενισχυμένη αυτορύθμιση», το οποίο συνδυάζει την κρατική εποπτεία με κανόνες που θέτει η ίδια η βιομηχανία. Αυτή η προσέγγιση αναγνωρίζει μια σύγχρονη πραγματικότητα: οι κυβερνήσεις δεν ρυθμίζουν πλέον τις αγορές μόνες τους, αλλά βασίζονται σε ενδιάμεσους, όπως οι οίκοι αξιολόγησης, για να μεταφράσουν σύνθετες ιδέες, όπως η βιωσιμότητα, σε χρηστικά μηνύματα της αγοράς. Η αξιοπιστία αυτών των ενδιάμεσων είναι επομένως κεντρική για την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος.

Η μελέτη κάνει επίσης μια διάκριση μεταξύ της οικοδόμησης εμπιστοσύνης και της αποκατάστασής της μόλις αυτή υποστεί βλάβη. Συγκρίνοντας τις προσεγγίσεις της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι συγγραφείς δείχνουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές ανάλογα με το εάν οι αξιολογήσεις ESG είναι νέες και χρειάζονται αξιοπιστία ή θεωρούνται ήδη αναξιόπιστες και απαιτούν διόρθωση. Και στις δύο περιπτώσεις, οι εταιρείες αξιολόγησης είναι κεντρικές στη δημιουργία εμπιστοσύνης — αλλά αποτελούν επίσης μέρος του προβλήματος. «Εκείνοι που προορίζονται να δημιουργήσουν εμπιστοσύνη πρέπει οι ίδιοι να είναι αξιόπιστοι», έγραψαν οι ερευνητές.

Οι επενδυτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα ευρήματα της μελέτης για να είναι πιο προσεκτικοί σχετικά με τις αξιολογήσεις ESG. Η έρευνα δείχνει ότι οι οργανισμοί που δίνουν αυτές τις βαθμολογίες δεν είναι αυτόματα αξιόπιστοι. Για να λάβουν καλύτερες επενδυτικές αποφάσεις, οι επενδυτές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τις ίδιες τις αξιολογήσεις αλλά και το πώς παράγονται αυτές, συμπεριλαμβανομένων των μεθόδων και της διαφάνειας των οργανισμών αξιολόγησης.

Η μελέτη παρέχει επίσης καθοδήγηση για ρυθμιστικές αρχές και εταιρείες. Οι κυβερνήσεις μπορούν να βελτιώσουν την αξιοπιστία στις αγορές ESG χρησιμοποιώντας ενισχυμένη αυτορύθμιση, συνδυάζοντας την εποπτεία με κανόνες που κατευθύνονται από τη βιομηχανία. Οι εταιρείες, με τη σειρά τους, μπορούν να επωφεληθούν κατανοώντας πώς λειτουργούν οι αξιολογήσεις και τι αναμένουν οι ρυθμιστικές αρχές, επιτρέποντάς τους να βελτιώσουν τη διακυβέρνηση, τη διαφάνεια και τις πρακτικές βιωσιμότητας. Ταυτόχρονα, η ρύθμιση των ίδιων των οργανισμών αξιολόγησης βοηθά στη μείωση του «πράσινου ξεπλύματος».

«Το μήνυμα είναι απλό», δήλωσε ο Levi-Faur. «Χωρίς εμπιστοσύνη, η κίνηση προς τις πράσινες επενδύσεις κινδυνεύει να είναι λίγο παραπάνω από μάρκετινγκ και όχι πραγματική αλλαγή».