Του Πέσσας Μπένσον • 25 Αυγούστου 2026

Ιερουσαλήμ, 25 Αυγούστου 2026 (TPS-IL) — Ισραηλινοί ερευνητές βρήκαν στοιχεία ότι οι κυνηγοί-συλλέκτες του Νατούφ ανέπτυξαν συστηματικές μεθόδους για τη συγκομιδή άγριων σιτηρών πριν από περίπου 15.000 χρόνια, υποδεικνύοντας ότι οι άνθρωποι πειραματίζονταν με τη διαχείριση άγριων καλλιεργειών χιλιάδες χρόνια πριν εμφανιστεί η καθιερωμένη γεωργία.

Τα ευρήματα, τα οποία ανακοινώθηκαν από το Πανεπιστήμιο της Χάιφα, παρέχουν νέα στοιχεία για τη σκόπιμη συγκομιδή σιτηρών πριν από την εξημέρωση των καλλιεργειών. Οι ερευνητές λένε ότι οι Νατουφιανοί συνέλεγαν άγρια σιτηρά σε διαφορετικά στάδια ωριμότητας, υποδεικνύοντας μια οργανωμένη διαδικασία και λεπτομερή γνώση των φυτών στα οποία βασίζονταν.

«Τα ευρήματα όχι μόνο δείχνουν τη συγκομιδή σιτηρών, αλλά και την ύπαρξη ειδών που δεν αποσυντίθενται όπως τα εξημερωμένα είδη που υπάρχουν σήμερα, και οι Νατουφιανοί ήξεραν πώς να τα διακρίνουν και να τα εκμεταλλευτούν για να αυξήσουν τη συγκομιδή», δήλωσε η δρ Ίρις Γκρούμαν-Γιαροσλάβσκι από το Πανεπιστήμιο της Χάιφα, η οποία ηγήθηκε της μελέτης.

Ο πολιτισμός του Νατούφ υπήρχε στο Λεβάντε μεταξύ περίπου 15.000 και 12.000 ετών πριν, καθώς οι κοινότητες κυνηγών-συλλεκτών υιοθετούσαν ολοένα και περισσότερο καθιστικούς τρόπους ζωής. Η περίοδος σημαδεύτηκε από μεγαλύτερους οικισμούς, αποθήκευση τροφίμων και ολοένα και πιο εξελιγμένα εργαλεία.

Οι ερευνητές εξέτασαν 90 λεπίδες δρεπανιών από τη βεράντα του σπηλαίου του χειμάρρου Καρμέλ, έναν αρχαιολογικό χώρο νότια της Χάιφα, και άλλες 68 από την τοποθεσία Σίλβια 1 στην κοιλάδα του Ιορδάνη. Χρησιμοποιώντας μικροσκόπια σε μεγέθυνση έως και 200 φορές, ανέλυσαν τα σημάδια φθοράς που άφησαν οι λεπίδες κατά τη χρήση.

Η ομάδα βρήκε στοιχεία ότι οι κοινότητες του Νατούφ συνέλεγαν άγρια σιτηρά σε διαφορετικά στάδια ωριμότητας για περιόδους πολλών εβδομάδων.

Για να δοκιμάσουν τα ευρήματά τους, οι ερευνητές πραγματοποίησαν 17 πειράματα χρησιμοποιώντας 22 ανασυσταμένα δρέπανα για τη συγκομιδή άγριων σιτηρών σε διάφορα στάδια ωρίμανσης σε διάφορα μέρη του Ισραήλ. Συγκρίνοντας τα σημάδια φθοράς που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια των πειραμάτων με αυτά που βρέθηκαν στα αρχαιολογικά εργαλεία, μπόρεσαν να διακρίνουν μεταξύ της συγκομιδής ημιώριμων σιτηρών και πιο ώριμων σιτηρών.

Και οι 158 αρχαιολογικές λεπίδες έδειξαν φθορά συνεπή με τη συγκομιδή σιτηρών. Περίπου οι μισές έδειξαν στοιχεία ιδιαίτερα παρατεταμένης χρήσης, ενώ ορισμένες είχαν ακονιστεί ή συντηρηθεί διαφορετικά κατά τη χρήση.

«Τα σημάδια χρήσης δείχνουν ότι το δρέπανο ήταν ένα εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε σε πολλά στάδια εργασίας», ανέφεραν οι ερευνητές. «Αυτός ο συνδυασμός υποδεικνύει μια οργανωμένη διαδικασία εργασίας και ανεπτυγμένη πρακτική γνώση στην επεξεργασία άγριων σιτηρών».

Οι ερευνητές δήλωσαν ότι η συγκομιδή σιτηρών πριν διασκορπιστούν φυσικά θα είχε μειώσει τον αριθμό των σπόρων που ήταν διαθέσιμοι για αναγέννηση το επόμενο έτος. Η διατήρηση και η σπορά ορισμένων σπόρων θα μπορούσε επομένως να βοηθήσει στη διατήρηση των συγκομιδών και δυνητικά να αυξήσει τις αποδόσεις.

«Το βλέπουμε αυτό ως μια πρώιμη μορφή καλλιέργειας σιτηρών, αν και δεν είναι ακόμη η καθιερωμένη γεωργία που αναπτύχθηκε στη νεολιθική περίοδο», δήλωσε η Γκρούμαν-Γιαροσλάβσκι.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.