Του Πέσες Μπένσον • 15 Ιουλίου 2025
Ιερουσαλήμ, 15 Ιουλίου 2025 (TPS-IL) — Σε μια πρωτοφανή παγκοσμίως ανακάλυψη, Ισραηλινοί επιστήμονες κατέγραψαν επιστημονικές αποδείξεις ακουστικής αλληλεπίδρασης μεταξύ φυτών και ζώων, ανακοίνωσε την Τρίτη το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ. Η μελέτη αποκάλυψε ότι οι θηλυκές νυχτοπεταλούδες χρησιμοποιούν τον ήχο για να αποφασίσουν πού θα γεννήσουν τα αυγά τους, ακούγοντας σήματα κινδύνου που εκπέμπονται από φυτά σε υπερηχητικές συχνότητες πέρα από την ανθρώπινη ακοή.
Η πρωτοποριακή έρευνα διεξήχθη υπό την ηγεσία της δρ. Ρία Σέλτσερ και του Γκάι Ζερ Έσελ, φοιτητών στα εργαστήρια του καθηγητή Γιόσι Γιόβελ από τη Σχολή Ζωολογίας και της καθηγήτριας Λίλαχ Χανάνι από τη Σχολή Επιστημών Φυτών και Ασφάλειας Τροφίμων στη Σχολή Επιστημών Ζωής Wise του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών στο Ινστιτούτο Βολκάνι. Το Ινστιτούτο Βολκάνι είναι ο ερευνητικός βραχίονας του Υπουργείου Γεωργίας.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό eLife με σύστημα αξιολόγησης από ομοτίμους.
Αυτή η ανακάλυψη βασίζεται σε προηγούμενη μελέτη του 2023 από την ίδια ερευνητική ομάδα, η οποία διαπίστωσε ότι τα φυτά υπό στρες εκπέμπουν ήχους υψηλής συχνότητας μέσω μιας διαδικασίας που σχετίζεται με τη σπηλαίωση — τον σχηματισμό και την κατάρρευση φυσαλίδων αέρα στο ξυλώμα, τον ιστό αγωγής νερού του φυτού.
Όταν ένα φυτό βρίσκεται υπό στρες, όπως από αφυδάτωση ή σωματική βλάβη, η τάση του νερού μέσα στο ξυλώμα γίνεται ασταθής. Μικροσκοπικές φυσαλίδες αέρα μπορούν να σχηματιστούν και να καταρρεύσουν γρήγορα, παράγοντας δονήσεις που δημιουργούν υπερηχητικά ηχητικά κύματα. Αυτοί οι ήχοι κυμαίνονται συνήθως στην περιοχή από 20 έως 100 κιλοχέρτζ — πολύ πάνω από το εύρος της ανθρώπινης ακοής, αλλά εντός του ακουστικού εύρους πολλών εντόμων και ορισμένων ζώων, όπως οι νυχτερίδες και τα τρωκτικά.
«Αυτή η ανακάλυψη άνοιξε την πόρτα σε εκτεταμένη έρευνα σχετικά με την ακουστική επικοινωνία μεταξύ φυτών και ζώων», δήλωσαν οι επιστήμονες.
«Αφού αποδείξαμε στην προηγούμενη μελέτη ότι τα φυτά παράγουν ήχους, υποθέσαμε ότι τα ζώα που είναι ικανά να ακούσουν αυτούς τους ήχους υψηλής συχνότητας ενδέχεται να ανταποκριθούν σε αυτούς και να λάβουν αποφάσεις ανάλογα», εξήγησε ο Γιόβελ. «Συγκεκριμένα, γνωρίζουμε ότι πολλά έντομα, τα οποία έχουν ποικίλες αλληλεπιδράσεις με τον κόσμο των φυτών, μπορούν να αντιληφθούν τους ήχους των φυτών. Θέλαμε να ερευνήσουμε εάν τέτοια έντομα όντως ανιχνεύουν και ανταποκρίνονται σε αυτούς τους ήχους».
Για να το ερευνήσει, η ομάδα επικεντρώθηκε στις θηλυκές νυχτοπεταλούδες — οι οποίες επιλέχθηκαν επειδή πρέπει να επιλέξουν κατάλληλα φυτά στα οποία θα γεννήσουν τα αυγά τους. Μια κακή επιλογή θα μπορούσε να σημαίνει λιμοκτονία για τους μελλοντικούς απογόνους τους.
«Υποθέσαμε ότι τα θηλυκά αναζητούν μια βέλτιστη τοποθεσία για να γεννήσουν τα αυγά τους — ένα υγιές φυτó που μπορεί να θρέψει σωστά τις προνύμφες», εξήγησε η Χανάνι. «Επομένως, όταν το φυτό σηματοδοτεί ότι είναι αφυδατωμένο και βρίσκεται υπό στρες, θα έδιναν προσοχή στην προειδοποίηση οι νυχτοπεταλούδες και θα απέφευναν να γεννήσουν αυγά σε αυτό;»
Σε ένα πείραμα, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα ελεγχόμενο περιβάλλον χρησιμοποιώντας δύο κουτιά: το ένα σιωπηλό και το άλλο με ένα ηχείο που έπαιζε υπερηχητικές ηχογραφήσεις αφυδατωμένων φυτών τομάτας. Οι νυχτοπεταλούδες έδειξαν ισχυρή προτίμηση για το θορυβώδες κουτί, υποδηλώνοντας ότι ερμήνευσαν τον ήχο ως ένδειξη ενός κοντινού φυτού.
Αλλά όταν οι ερευνητές εξουδετέρωσαν την ακοή των νυχτοπεταλούδων, η προτίμηση εξαφανίστηκε. Οι νυχτοπεταλούδες επέλεξαν τυχαία, δείχνοντας ότι η προηγούμενη συμπεριφορά τους βασιζόταν όντως σε ακουστικά ερεθίσματα. «Αυτή ήταν σαφής απόδειξη ότι η προτίμηση βασιζόταν ειδικά στην ακρόαση ήχων και όχι σε άλλα ερεθίσματα», σημείωσε η ομάδα.
Σε μια δοκιμή παρακολούθησης, και οι δύο επιλογές περιείχαν υγιή φυτά τομάτας. Η μία συνοδευόταν από ήχους κινδύνου, ενώ η άλλη παρέμενε σιωπηλή. Αυτή τη φορά, οι νυχτοπεταλούδες προτίμησαν το σιωπηλό φυτό, αποφεύγοντας αυτό που εξέπεμπε σήματα στρες.
Για να διερευνήσουν περαιτέρω σε τι αντιδρούσαν οι νυχτοπεταλούδες, οι επιστήμονες επανέλαβαν το πείραμα με τα κουτιά, αλλά αντικατέστησαν τους ήχους των φυτών με αυτούς που παράγουν οι αρσενικές νυχτοπεταλούδες, οι οποίες εκπέμπουν παρόμοιες υπερηχητικές συχνότητες. Σε αυτή την περίπτωση, τα θηλυκά γέννησαν τα αυγά τους εξίσου και στα δύο κουτιά, οδηγώντας τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι η λήψη αποφάσεων πυροδοτήθηκε ειδικά από τους ήχους που εκπέμπονται από τα φυτά.
Η ανακάλυψη ανοίγει πόρτες στην στοχευμένη άρδευση βάσει ήχου, στη διαχείριση παρασίτων και ασθενειών, καθώς και στη ρομποτική και τους βιομιμητικούς αισθητήρες που παρέχουν μη επεμβατική παρακολούθηση σε κλίμακα.
«Είμαστε πεπεισμένοι, ωστόσο, ότι αυτή είναι μόνο η αρχή», δήλωσες οι επιστήμονες. «Η ακουστική αλληλεπίδραση μεταξύ φυτών και ζώων έχει αναμφίβολα πολλές ακόμη μορφές και ένα ευρύ φάσμα ρόλων. Αυτό είναι ένα τεράστιο, ανεξερεύνητο πεδίο — ένας ολόκληρος κόσμος που περιμένει να ανακαλυφθεί».