Του David Israel • 3 Νοεμβρίου 2026

Ιερουσαλήμ, 3 Νοεμβρίου 2026 (TPS-IL) — Μια νέα έκθεση υποστηρίζει ότι τα σχολικά εγχειρίδια ιστορίας και πολιτικής αγωγής στη γερμανική δευτεροβάθμια εκπαίδευση δίνουν στους μαθητές μια στρεβλή εικόνα της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης. Αναφέρει ότι τα βιβλία υποβαθμίζουν την παλαιστινιακή βία εναντίον Ισραηλινών πολιτών και τις ανησυχίες ασφαλείας που διαμορφώνουν την ισραηλινή πολιτική.

Η έκθεση συντάχθηκε από το Ίδρυμα Amadeu Antonio και το Mideast Freedom Forum. Εξέτασε 16 σχολικά εγχειρίδια ιστορίας και πολιτικής αγωγής που χρησιμοποιούνται σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Βερολίνο και το Βρανδεμβούργο. Οι συντάκτες διαπίστωσαν ότι το υλικό είναι ανεπαρκές και συχνά μονομερές στον τρόπο με τον οποίο απεικονίζει το Ισραήλ.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Δεύτερη Ιντιφάντα αγνοείται σε μεγάλο βαθμό στο εκπαιδευτικό υλικό, και η Χαμάς παρουσιάζεται χωρίς κριτική διάθεση. Αναφέρει επίσης ότι τα βιβλία σταθμίζουν διαφορετικά τα Παλαιστινιακά και τα Ισραηλινά θύματα.

Η κεντρική κριτική της έκθεσης αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα βιβλία εξηγούν την αποτυχία των ειρηνευτικών προσπαθειών. Αναφέρει ότι τα εγχειρίδια συχνά επιρρίπτουν την ευθύνη για αυτή την αποτυχία στο Ισραήλ. Η οικοδόμηση οικισμών, ο φράχτης ασφαλείας και η απόρριψη από το Ισραήλ ενός παλαιστινιακού δικαιώματος επιστροφής παρουσιάζονται ως εμπόδια στην ειρήνη, όχι όμως και η παλαιστινιακή τρομοκρατία εναντίον Ισραηλινών πολιτών. Κατά την άποψη των συντακτών, αυτή η παράλειψη αφήνει τους μαθητές χωρίς πλαίσιο αναφοράς για τον λόγο που το Ισραήλ έχτισε τον φράχτη ή υιοθέτησε τις πολιτικές ασφαλείας του.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ένα πρόβλημα πέρα από την έντυπη σελίδα. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι καθηγητές στα γερμανικά σχολεία τείνουν να αποφεύγουν να συζητούν για το Ισραήλ στην τάξη, φοβούμενοι αντιπαραθέσεις που δεν μπορούν να διαχειριστούν. Εάν συμβαίνει αυτό, οι μαθητές ενδέχεται να λαμβάνουν ελάχιστη διόρθωση για όποια κενά περιέχουν τα σχολικά τους βιβλία.

Παρόμοια αποτελέσματα καταγράφηκαν στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία το 2015. Εκείνο το έτος, μια κοινή γερμανοϊσραηλινή επιτροπή δημοσίευσε μια μεγαλύτερη μελέτη. Ανέλυσε 1.200 σχολικά εγχειρίδια ιστορίας, γεωγραφίας και κοινωνικών σπουδών από 5 γερμανικά κρατίδια, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα βιβλία ήταν μεροληπτικά υπέρ της παλαιστινιακής προοπτικής. Η επιτροπή συνέστησε τα εγχειρίδια να αποφεύγουν μια σαφή μεροληπτική άποψη υπέρ οποιουδήποτε μέρους και να τονίζουν ότι τόσο οι Ισραηλινοί όσο και οι Παλαιστίνιοι έχουν δικαίωμα επί της γης. Η κάλυψη εκείνης της μελέτης σημείωσε επίσης ότι οι στρατιωτικές απαντήσεις στην παλαιστινιακή τρομοκρατία παρουσιάζονταν συχνά ως εξίσου προβληματικές με την ίδια την τρομοκρατία.

Τα ευρήματα εγείρουν ένα βασικό ερώτημα σχετικά με το πώς μια δημοκρατία πρέπει να διδάσκει μια έντονα αμφισβητούμενη σύγκρουση. Λίγοι θα διαφωνούσαν ότι τα σχολικά εγχειρίδια πρέπει να είναι ακριβή και ισορροπημένα. Το δυσκολότερο ερώτημα είναι τι σημαίνει ισορροπία όταν το αντικείμενο περιλαμβάνει τρομοκρατία, κατοχή και αντικρουόμενα εθνικά αφηγήματα.

Οι επικριτές της έκθεσης μπορεί να υποστηρίξουν ότι οι συντάκτες της, ένα ίδρυμα και μια δεξαμενή σκέψης που εστιάζουν στη Μέση Ανατολή, φέρνουν τη δική τους οπτική, και ότι ένα δείγμα 16 βιβλίων από δύο κρατίδια δεν μπορεί να αντιπροσωπεύει ολόκληρη τη Γερμανία. Οι εκπαιδευτικοί μπορεί επίσης να πουν ότι τα σχολικά εγχειρίδια αναγκαστικά συμπυκνώνουν μια περίπλοκη ιστορία, και ότι οι παραλείψεις δεν σηματοδοτούν πάντοτε μεροληψία. Αυτές οι αντιρρήσεις αξίζουν απάντησης, αλλά δεν απαντούν στη συγκεκριμένη καταγγελία της έκθεσης: ότι σοβαρά γεγονότα, όπως η Δεύτερη Ιντιφάντα και οι επιθέσεις εναντίον Ισραηλινών πολιτών, τυγχάνουν ελάχιστης προσοχής.

Για τους Γερμανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, το πρακτικό δίδαγμα είναι απλό. Οι επανεξετάσεις των σχολικών εγχειριδίων θα πρέπει να επαναληφθούν, να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος της χώρας και να διεξαχθούν από ερευνητές με διαφορετικές απόψεις. Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται επίσης κατάρτιση και υποστήριξη για να χειρίζονται δύσκολες συζητήσεις στην τάξη. Χωρίς και τα δύο, οι μαθητές ενδέχεται να αποφοιτούν από το σχολείο γνωρίζοντας λιγότερα από όσα θα έπρεπε για μία από τις συγκρούσεις με τις μεγαλύτερες συνέπειες στον κόσμο.